Në 14 gusht 2005, një Boeing 737-300 i kompanisë qipriote Helios Airways, që operonte fluturimin nr.522 nga Larnaka drejt Pragës me ndalesë në Athinë, u rrëzua pranë fshatit Grammatiko në Greqi, duke shkaktuar vdekjen e 121 personave.
Ky u bë një nga aksidentet më tragjike në historinë ajrore europiane, i njohur ndryshe si “avioni fantazmë” për shkak se aeroplani fluturoi për më shumë se dy orë në autopilot, pa asnjë person nga ekuipazhi të vetëdijshëm në kabinë.
Çfarë ndodhi me presionin e kabinës?
Aksidenti ndodhi si pasojë e një gabimi njerëzor të dyfishtë: një defekt i vogël në sistemin e presionit të kabinës gjatë kontrolleve teknike dhe neglizhenca për ta rikthyer sistemin në modalitetin “automatik” përpara ngritjes.
Kjo bëri që kabina të mos kishte presion siç duhet gjatë ngjitjes në lartësi. Në avion, si pilotët ashtu edhe pasagjerët u ekspozuan ndaj hipoksisë, mungesës së oksigjenit që ndodh në lartësi të mëdha kur nuk ka presion të mjaftueshëm në kabinë.
Alarmi për presion të ulët në kabinë u aktivizua, por pilotët e ngatërruan me një sinjal tjetër (alarm për konfigurim ngritjeje), duke mos e kuptuar se çfarë po ndodhte.
Si rezultat, ata nuk morën masa për të ulur avionin apo për të kërkuar ndihmë.
Brenda pak minutash, të gjithë u bënë të pavetëdijshëm për shkak të mungesës së oksigjenit.
Fluturimi fantazmë dhe përpjekja e fundit për shpëtim
Avioni vazhdoi fluturimin në autopilot mbi Greqi për afro dy orë. Forcat ajrore greke dërguan dy avionë F-16 për ta identifikuar situatën. Piloti i njërit prej tyre raportoi pamje tronditëse: kabina e pilotit ishte bosh dhe piloti rezervë i shtrirë pa ndjenja.
Në kabinën e pasagjerëve, maskat e oksigjenit kishin rënë, por askush nuk reagonte.
I vetmi person që mbeti i vetëdijshëm ishte stjuardi Andreas Prodromou, i cili kishte njohuri të kufizuara për avionin dhe kishte vendosur një maskë oksigjeni portative.
Ai arriti të hyjë në kabinën e pilotit dhe përpiqet të marrë kontrollin, por pa sukses.
Në fund, kur karburanti mbaroi, avionit iu fikën motorët dhe ai u përplas në malësinë e Grammatikos, 40 km nga Athina.
Mësimet e nxjerra
Aksidenti ngjalli reagime të forta në industrinë e aviacionit dhe çoi në ndryshime të rëndësishme në procedurat e kontrollit dhe sinjalizimit për presionit të kabinës.
Boeing ndryshoi mënyrën e paraqitjes vizuale dhe zanore të alarmeve, për të shmangur ngatërrimet fatale si kjo.
Po ashtu, trajnimi i pilotëve për situatat e hipoksisë u rrit ndjeshëm.
Nga ana ligjore, pesë zyrtarë të kompanisë Helios Airways u ndoqën penalisht dhe u dënuan për neglizhencë të rëndë. Kompania vetë nuk i mbijetoi dot goditjes në reputacion dhe u mbyll zyrtarisht në vitin 2006.
Çfarë është presurizimi i kabinës?
Në fluturimet komerciale, kabina presurizohet për të ruajtur një presion të ngjashëm me atë të tokës, pavarësisht lartësisë në të cilën ndodhet avioni.
Pa këtë sistem, në lartësi mbi 10,000 këmbë (rreth 3,000 metra), njerëzit fillojnë të përjetojnë simptoma të hipoksisë si marramendje, humbje ndjenje dhe në fund, vdekje.
Presurizimi është jetik për sigurinë e fluturimeve dhe kontrollohet automatikisht, përveç rasteve kur ky sistem konfigurohet ose përdoret gabim, siç ndodhi fatkeqësisht në rastin e fluturimit 522.
Helios 522 mbetet një nga shembujt më të dhimbshëm se si një detaj teknik, i kombinuar me mungesë vigjilence dhe trajnimi, mund të kthehet në një tragjedi.
Por njëkohësisht, është edhe një rast që e shtyu industrinë ajrore drejt përmirësimeve të mëdha në emër të sigurisë./skyweb.al
