Shqipëria po përballet me çmime ushqimore më të larta se mesatarja e Bashkimit Europian, ndërsa të ardhurat për frymë mbeten shumë më të ulëta.
Në korrik 2026, çmimet e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike u rritën me 3.2%, kundrejt vetëm 0.6% në BE.
Shqipëria regjistroi rritjen më të lartë në Ballkanin Perëndimor, përpara Kosovës dhe Malit të Zi.
Kjo ndodhi pavarësisht forcimit të lekut dhe rënies së çmimit mesatar të ushqimeve të importuara.
Në shtatë muajt e parë të vitit, çmimi mesatar për kilogram i importeve ushqimore ra me 6.5%.
Megjithatë, kjo ulje nuk u përcoll te konsumatorët, duke treguar se presioni po krijohet kryesisht brenda vendit.
Prodhimi i pamjaftueshëm vendas, varësia nga importet, TVSH-ja 20% dhe kostot e larta të karburantit konsiderohen shkaqet kryesore.
Zgjerimi i turizmit ka rritur kërkesën, por bujqësia dhe industria përpunuese nuk po garantojnë furnizim të qëndrueshëm.
Në periudhën janar–korrik, importet e drithërave u rritën me 23.1%, ndërsa ato të perimeve me 11.1%.
Rritje u shënua gjithashtu në importet e bulmetit, vezëve, mjaltit, frutave dhe arrave.
Ekspertët vlerësojnë se Shqipëria mund të ulë varësinë nga importet duke mbështetur prodhimin e perimeve, frutave, mishit dhe bulmetit.
Një tjetër faktor është nafta, e cila shitet me rreth 219 lekë për litër dhe rëndon çdo hallkë të furnizimit.
Shqipëria aplikon TVSH 20% për ushqimet, ndërsa vendet e rajonit përdorin norma të reduktuara për produktet bazë.
Ushqimet kryesore tatohen me 10% në Serbi, 8% në Kosovë, 7% në Mal të Zi dhe 5% në Maqedoninë e Veriut.
Disa prej këtyre vendeve kanë vendosur edhe kufizime të përkohshme mbi çmimet dhe marzhet e fitimit.
Në Shqipëri aktualisht nuk ekziston një mekanizëm i gjerë aktiv për kufizimin e marzheve në tregun ushqimor.
Platforma qeveritare “PriceWatch” mund të rrisë transparencën, por nuk mjafton për të zgjidhur problemin.
Ekspertët propozojnë uljen e TVSH-së për një shportë të kufizuar produktesh dhe kontrollin e kalimit të përfitimit te qytetarët.
Në vitin 2025, ushqimet në Shqipëri kushtonin rreth 4% më shumë se mesatarja e BE-së, ndërsa të ardhurat për frymë ishin vetëm 43% e saj.
Frenimi i çmimeve kërkon një paketë që kombinon transparencën, uljen e TVSH-së, kontrollin e marzheve dhe mbështetjen e prodhimit vendas. /Marrë me shkurtime nga Monitor
