Sipas një studimi të fundit të publikuar më 11 shkurt në revistën shkencore The Lancet Global Health, pothuajse gjysma e njerëzve në mbarë botën që vuajnë nga verbëria e shkaktuar nga katarakti nuk kanë ende akses në ndërhyrjen kirurgjikale që mund t’u rikthejë shikimin.
Katarakti, që shkakton mjegullimin e thjerrëzës së syrit dhe për pasojë turbullim progresiv të shikimit deri në verbëri, prek mbi 94 milionë persona globalisht. Ndërhyrja kirurgjikale për trajtimin e tij konsiderohet një nga procedurat më efektive në mjekësi: zgjat rreth 15 minuta dhe ofron përmirësim të menjëhershëm e afatgjatë të shikimit.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) raporton se në 20 vitet e fundit mbulimi i kirurgjisë së kataraktit është rritur me rreth 15% në nivel global. Megjithatë, plakja e popullsisë dhe rritja e numrit të rasteve kanë bërë që kërkesa për trajtim të rritet ndjeshëm.
Parashikimet tregojnë se gjatë kësaj dekade mbulimi mund të shtohet me rreth 8.4%, por ky ritëm mbetet i pamjaftueshëm për të përmbushur objektivin e Asamblesë Botërore të Shëndetësisë, që synon një rritje prej 30% deri në vitin 2030.
“Kirurgjia e kataraktit është një nga ndërhyrjet më transformuese në mjekësi. Rikthimi i shikimit u jep njerëzve pavarësi, dinjitet dhe mundësi të reja”, theksoi Devora Kestel, drejtuese në detyrë e Departamentit për Sëmundjet Jo të Transmetueshme dhe Shëndetin Mendor në OBSH.
Studimi, i cili përfshiu të dhëna nga 68 vende për vitet 2023–2024, evidenton se rajoni i Afrikës ka nivelin më të ulët të trajtimit. Sipas raportit, rreth tre në katër persona që kanë nevojë për kirurgji në këtë rajon mbeten pa ndërhyrje.
Gjithashtu, gratë rezultojnë të jenë më të prekura në të gjitha rajonet, duke pasur akses më të kufizuar në shërbimet oftalmologjike krahasuar me burrat.
Ekspertët e lidhin këtë situatë me pengesa strukturore të vazhdueshme, si mungesa dhe shpërndarja e pabarabartë e specialistëve të syrit, kostot e larta që pacientët mbulojnë nga xhepi, listat e gjata të pritjes dhe mungesa e informimit, edhe në vendet ku shërbimet ekzistojnë.
Mosha mbetet faktori kryesor i rrezikut për zhvillimin e kataraktit, por ndikojnë edhe faktorë të tjerë si ekspozimi i zgjatur ndaj rrezeve UV-B, pirja e duhanit, përdorimi i kortikosteroideve dhe diabeti.
Sipas OBSH-së, eliminimi i verbërisë së shmangshme nga katarakti është një objektiv i realizueshëm nëse shtetet ndërmarrin hapa konkretë. Rekomandimet përfshijnë integrimin e kontrolleve të shikimit në kujdesin shëndetësor parësor, investime në infrastrukturën kirurgjikale dhe rritjen e numrit të specialistëve, sidomos në zonat rurale.
Po ashtu, theksohet nevoja për programe të posaçme që synojnë gratë dhe komunitetet e margjinalizuara, me qëllim uljen e pabarazive në aksesin ndaj kujdesit shëndetësor.
OBSH u bën thirrje qeverive, organizatave të shoqërisë civile dhe partnerëve ndërkombëtarë të forcojnë bashkëpunimin për të siguruar akses universal në kirurgjinë e kataraktit dhe për të reduktuar verbërinë e shmangshme në shkallë globale.
