Pak ditë më parë u hapën aplikimet për përfitimin e kompensimit të shpenzimeve për arsimin e fëmijëve, për individët që kanë plotësuar Deklaratën Vjetore të të Ardhurave Personale, (DIVA) 2025, dhe që kanë rezultuar me tatim të mbipaguar nga zbritja e shpenzimeve në vlerën 48 mijë ose 100 mijë lekë në vit për fëmijët nën 18 vjeç.
Në letër, masa duket si një lehtësim konkret për familjet. Në praktikë, skema ngre pikëpyetje serioze mbi funksionalitetin e saj.
Së pari, kompensimi nuk disbursohet automatikisht.
Prindi, pasi ka plotësuar DIVA dhe ka rezultuar me tepricë tatimore, duhet të bëjë një aplikim të veçantë për rimbursim përmes sistemit e-Filing, duke ngarkuar IBAN-in, certifikatën familjare dhe dokumentacionin justifikues të shpenzimeve, kontrata me institucionet arsimore, fatura pagese për shkollat, për kurset e gjuhëve të huaja dhe çdo dokument tjetër që vërteton shpenzimin.
Pra, për të qenë përfitues, prindërit jo vetëm që duhet të kategorizohen brenda një fashe shumë të ngushtë të të ardhurave për të rezultuar me tatim të mbipaguar, ata më pas duhet edhe të provojë me fatura çdo shpenzim të kryer.
Kjo shton një filtër të dytë, që në praktikë e ngushton në mënyrë drastike edhe më tej numrin real të përfituesve.
Nga ana tjetër, Administrata Tatimore e ka kthyer prej muajsh kompensimin një “kalë beteje” duke e artikuluar aq shumë sa shumëkush që ka fëmijë në shkollë filloi të besojë se do të marrë ndonjë lek mbrapsht.
Tatimet kanë sqaruar se pas dorëzimit të kërkesës do të kryhen verifikime të detajuara të dokumentacionit, ndërsa kompensimi nuk do të jepet menjëherë, por një herë në muaj për një numër të caktuar përfituesish, për shkak të volumit të lartë të kontrollit.
Afati për dorëzimin e kërkesës është 60 ditë pas plotësimit të DIVA, ndërsa afati për plotësimin e deklaratës është 31 marsi.
Në total, buxheti i parashikuar për këtë skemë është 15 milionë euro. Administrata tatimore pret që rreth 200 mijë individë të plotësojnë DIVA 2025, një rritje me rreth 75.5 mijë deklarues më shumë se një vit më parë, pjesërisht sepse edhe individë me të ardhura nën 1.2 milionë lekë në vit, që nuk kishin detyrim deklarimi, po e plotësojnë për të përfituar zbritjen për arsimin e fëmijëve.
Megjithatë, thelbi i debatit qëndron diku tjetër. Teprica e tatimit të paguar nga individët shpesh është e kufizuar dhe jo e mjaftueshme për të mbuluar realisht shpenzimet e deklaruara për arsimin. Në shumë raste, edhe pas zbritjes së shpenzimeve të lejuara, kompensimi i mundshëm është modest në raport me kostot reale të shkollimit.
Në këto kushte, skema duket më shumë si një operacion i gjerë PR sesa një mekanizëm i drejtpërdrejtë mbështetjeje për familjet.
