Rritja e çmimeve në Shqipëri po përshpejtohet, duke përmbysur edhe një tendencë sezonale të vërejtur gjatë viteve të fundit, kur pas shtrenjtimit të jetesës gjatë sezonit turistik dhe shpenzimeve të fillimit të shkollës në shtator, muaji tetor sillte njëfarë qetësimi të tregut.
Të dhënat më të fundit të INSTAT tregojnë se inflacioni vjetor u rrit në 3.4% gjatë tetorit 2026, nga 2.9% që ishte në shtator, duke sinjalizuar një përshpejtim të ri të shtrenjtimit të mallrave dhe shërbimeve.
Por ajo që bie më shumë në sy është ndryshimi i çmimeve nga njëri muaj në tjetrin, ku tetori rezulton me një rritje më të fortë sesa shtatori, ndryshe nga tendenca e regjistruar në dy vitet e mëparshme.
Sipas INSTAT, çmimet e konsumit u rritën me 0.5% në tetor krahasuar me shtatorin, ndërsa një muaj më parë, rritja nga gushti në shtator kishte qenë 0.4%.
Ky zhvillim është i rëndësishëm, pasi zakonisht muajt e verës shoqërohen me presione mbi çmimet për shkak të sezonit turistik, kërkesës së shtuar për ushqime, transport dhe shërbime, ndërsa shtatori sjell shpenzimet për nisjen e vitit të ri shkollor.
Familjet përballen gjatë këtij muaji me blerjet e librave, materialeve shkollore, veshjeve dhe nevojave të tjera për fëmijët, çka e bën shtatorin një periudhë me shpenzime të shtuara.
Pas përfundimit të sezonit turistik dhe nisjes së shkollës, tetori ka shënuar shpesh një ritëm më të moderuar të rritjes së çmimeve.
Kjo tendencë është e dukshme në statistikat e viteve të fundit.
Në shtator 2024, çmimet e konsumit u rritën me 0.6% krahasuar me gushtin, ndërsa në tetor të po atij viti rritja mujore ishte vetëm 0.1%.
E njëjta situatë u përsërit në vitin 2025, kur çmimet u rritën me 0.7% në shtator, por vetëm me 0.1% në tetor.
Ndërsa në vitin 2026 ndodh e kundërta: rritja mujore e çmimeve përshpejtohet nga 0.4% në shtator në 0.5% në tetor.
Kjo do të thotë se muaji tetor i këtij viti ka regjistruar një shtrenjtim pesë herë më të madh se tetori i secilit prej dy viteve të mëparshme.
Zhvillimi tregon se presioni mbi çmimet po vazhdon edhe pas periudhës së verës dhe fillimit të vitit shkollor, kur kërkesa sezonale zakonisht ndryshon.
Shkaku kryesor i rritjes vjetore të inflacionit mbeten ushqimet, transporti dhe shpenzimet e lidhura me banesën.
Sipas INSTAT, çmimet e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike janë rritur me 4% krahasuar me tetorin 2025, ndërsa vetëm gjatë muajit të fundit shtrenjtimi i tyre ka arritur në 1.2%.
Kjo është veçanërisht domethënëse, pasi ushqimet janë shpenzime të domosdoshme dhe nuk mund të shtyhen nga familjet në të njëjtën mënyrë si blerjet e tjera.
Edhe transporti vijon të mbetet një nga kategoritë me rritjen më të fortë vjetore, me çmime 11.4% më të larta se një vit më parë, megjithëse gjatë tetorit ka regjistruar një ulje mujore prej 1.4%.
Ndërkohë, grupi ku përfshihen qiratë, uji, energjia elektrike, gazi dhe lëndët e tjera djegëse ka shënuar rritje vjetore prej 2.8%.
Të marra së bashku, ushqimet, transporti dhe kostot e banesës kontribuojnë me rreth 78% në inflacionin vjetor të tetorit, duke treguar se shtrenjtimi është përqendruar kryesisht te nevojat bazë.
Përshpejtimi i çmimeve gjatë tetorit ngre tashmë pikëpyetje për ecurinë e tyre në dy muajt e fundit të vitit.
Nëntori dhe sidomos dhjetori shoqërohen me rritje të kërkesës për produkte ushqimore, transport, dhurata dhe shërbime të tjera për shkak të festave të fundvitit.
Nëse presionet aktuale mbi çmimet vazhdojnë dhe kërkesa sezonale shtohet, tregu mund të përballet me një tjetër valë shtrenjtimi gjatë nëntorit dhe dhjetorit.
Rreziku lidhet veçanërisht me ushqimet, të cilat tashmë po shtrenjtohen me një ritëm më të lartë se inflacioni i përgjithshëm dhe zënë pjesën më të madhe të shportës së konsumit.
Megjithatë, ndikimi përfundimtar i festave në çmime do të varet edhe nga oferta e produkteve, kostot e furnizimit dhe zhvillimet në tregjet ndërkombëtare.
Ajo që konfirmohet nga statistikat është se ngadalësimi i inflacionit në shtator rezultoi i përkohshëm, pasi tetori e riktheu normën vjetore në 3.4%, të njëjtin nivel të regjistruar edhe në korrik.
Për familjet shqiptare, kjo nënkupton se shtrenjtimi i jetesës po vazhdon edhe në një periudhë kur presionet sezonale të verës kanë përfunduar, ndërsa përpara janë shpenzimet e shtuara të festave të fundvitit. /skyweb.al
