Banka Botërore e rendit Shqipërinë mes vendeve që nuk zbatojnë standarde të unifikuara për rekrutimin e talenteve në sektorin publik. Sipas Raportit të Zhvillimit Global 2025, proceset e punësimit në administratë ndryshojnë shumë nga një institucion në tjetrin, duke bërë që shanset e kandidatëve të varen më shumë nga institucioni ku aplikojnë sesa nga një rregull kombëtar i përbashkët.
Mesatarisht, rreth 50% e nëpunësve në Shqipëri rekrutohen përmes procedurave meritokratike të dokumentuara me shkrim. Megjithatë, në disa institucione provimet me shkrim përdoren vetëm në rreth 20% të rasteve, ndërsa në të tjera kjo shifër kalon 70%. Sipas Bankës Botërore, kjo tregon se punësimi në administratën publike ndikohet më shumë nga politikat e brendshme të institucioneve sesa nga një standard i konsoliduar kombëtar.
Ky fragmentim paraqet rreziqe për qeverisjen. Raporti sugjeron se qeveritë duhet të fokusohen në standarde që funksionojnë realisht për të identifikuar talentet në administratë, dhe jo vetëm në ndjekjen formale të procedurave.
Në rastin e Shqipërisë, raporti thekson nevojën për harmonizimin e procedurave të rekrutimit. Praktikat efektive që përdoren në disa institucione nuk zbatohen në të gjithë sektorin publik.
Studimet tregojnë se rregullat përmirësojnë performancën e institucioneve deri në një pikë të caktuar, por kur bëhen të tepërta, mund të pengojnë funksionimin. Në Shqipëri duket se institucionet lëkunden mes dy ekstremeve: mungesës së kritereve të qarta ose procedurave tepër të ndërlikuara.
Raporti argumenton gjithashtu se dhënia e më shumë autonomie nëpunësve mund të rrisë efikasitetin. Në vende si Pakistani dhe Gana, rritja e diskrecionit për detyra komplekse uli vonesat dhe kostot e prokurimeve me rreth 9%.
Për Shqipërinë, kjo sugjeron se përveç kontrolleve burokratike, duhet të forcohet edhe gjykimi profesional i nëpunësve. Një qasje graduale reformash, si ajo e Vietnamit në zbatimin e standardeve të kontabilitetit, mund të jetë një model i përshtatshëm.
/
