Lufta mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po shkakton një nga ndërprerjet më të mëdha të furnizimit me naftë që ka përjetuar tregu botëror, ndërsa rezervat emergjente po pakësohen dhe mund të mos mjaftojnë nëse kriza zgjat.
Sipas llogaritjeve të Reuters, nga fillimi i konfliktit tregut i kanë munguar rreth 2.6 miliardë fuçi naftë. Kjo sasi është e barabartë me rreth 25 ditë të konsumit global para luftës.
Problemi nuk është vetëm sa naftë mungon, por edhe sa rezerva mund të hidhen realisht në treg për ta zëvendësuar atë.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë vlerëson se vendet anëtare kanë rreth 900 milionë fuçi rezerva qeveritare. Me një deficit të përllogaritur prej rreth 5 milionë fuçish në ditë, këto do të mjaftonin për afërsisht 180 ditë.
Në letër, rezervat totale janë më të mëdha, pasi bashkë me rezervat tregtare arrijnë në rreth 1.5 miliardë fuçi. Por një pjesë e tyre janë në pronësi të kompanive private dhe nuk mund të përdoren automatikisht nga qeveritë.
Situata është më shqetësuese në Shtetet e Bashkuara. Rezerva Strategjike Amerikane e Naftës ndodhet në nivelin më të ulët që prej vitit 1983, ndërsa infrastruktura e magazinimit është dëmtuar.
Sipas vlerësimeve të cituara nga Reuters, më shumë se 100 milionë fuçi të rezervës amerikane mund të mos jenë menjëherë të përdorshme. Nëse SHBA ka rreth 200 milionë fuçi realisht të aksesueshme, ato do të mbulonin vetëm rreth 40 ditë të mungesës aktuale globale.
Presioni nuk kufizohet vetëm te nafta bruto. Rezervat globale të naftës diesel dhe karburantit të avionëve ndodhen në nivelin më të ulët të pesë viteve të fundit, sipas Morgan Stanley.
Kjo e bën tregun më të brishtë, pasi çdo ndërprerje e re e furnizimit mund të përkthehet shumë më shpejt në rritje të çmimeve.
Kina ndodhet në një pozicion më të favorshëm, me rezerva që vlerësohen deri në 1.7 miliardë fuçi, por Pekini nuk publikon të dhëna të plota për sasinë reale që ka në dispozicion.
Nëse lufta zgjat edhe për disa muaj, rezervat emergjente mund të humbasin gradualisht rolin e tyre si “jastëk sigurie”, duke e lënë tregun botëror më të ekspozuar ndaj një rritjeje të fortë të çmimeve të naftës dhe karburanteve.
