Procesi i dorëzimit të pasaportës te një agjent kufitar dhe marrja e një vule që sinjalizon mbërritjen tuaj në një shtet të ri mund të bëhet së shpejti një gjë e së kaluarës.
Në tetor 2025, Bashkimi Europian filloi zbatimin gradual të Sistemit të Hyrje/Daljes (Entry/Exit System – EES), një mjet i ri dixhital për menaxhimin e kufijve që regjistron të dhëna biometrike, si edhe datat e hyrjes dhe daljes së shtetasve jo pjesë e BE që udhëtojnë brenda dhe jashtë zonës Shengen.
Pasi të zbatohet plotësisht në prill 2026, sistemi do të zëvendësojë vulosjen manuale të pasaportave me kontroll dixhital, duke e bërë procesin më efikas dhe më të sigurt, dhe duke shënuar një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si disa udhëtarë kalojnë kufijtë europianë.
Ky ndryshim është pjesë e një tendence më të gjerë globale. Vende si Australia, Japonia dhe Kanadaja tashmë përdorin të dhëna biometrike në pikat kufitare, ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë njoftuar plane për të zgjeruar sisteme të ngjashme. Me përpunimin dixhital që po bëhet normë, kjo mund të nënkuptojë në heshtje fundin e një rituali të vjetër udhëtimi, vulat e pasaportës.
“Versione të vulave të pasaportës shkojnë deri në Mesjetë ose Rilindje,” tha Patrick Bixby, profesor në Universitetin Shtetëror të Arizonës dhe autor i librit License to Travel: A Cultural History of the Passport. “Një vulë dylli vendosej mbi letra kalimi nga sovranët në Europë. Ato janë fillimet, të paktën sipas meje.” Edhe pse dokumentet e udhëtimit dhe një formë vule kanë ekzistuar prej shekujsh, vetëm në fillim të shekullit të 20-të pasaportat moderne nisën të marrin formë. Pas Luftës së Parë Botërore, Lidhja e Kombeve ndihmoi në formalizimin e standardeve të pasaportave, ndërsa kufijtë u rregulluan më rreptësisht.
Në vitet 1950, tradita më moderne e marrjes së vulave të pasaportës u shndërrua në shenja lëvizshmërie dhe statusi, ndërsa bota hyri në “epokën e artë” të udhëtimeve, kur fluturimet u bënë më të arritshme për publikun e gjerë.
“Ishte vërtet vetëm pas Luftës së Dytë Botërore dhe rifillimit të udhëtimeve ndërkombëtare që vulat filluan të marrin vlerën sentimentale që kanë sot”, tha Bixby. Me mundësinë që vulat të zhduken, reagimet e udhëtarëve janë të përziera.
“Do t’i mungojnë vërtet vulat e pasaportës,” thotë Hristina Nabosnyi, e cila jeton në Londër. “Për mua, ato kanë qenë gjithmonë më shumë sesa thjesht provë hyrjeje, janë shenja të vogla kujtimesh për vendet e vizituara dhe shtetet ku kam udhëtuar.”
Edhe shkrimtarja me bazë në Nju Jork, Elle Bulado, pajtohet. “Humbja e vulave të pasaportës më duket e hidhur. Edhe pse e kuptoj nevojën për procese më të shpejta dhe më efektive, marrja e një vule ka qenë gjithmonë një lloj miratimi i vogël,” tha ajo. “Është dëshmi që ke kaluar një kufi dhe ke mbërritur diku që dikur vetëm e ëndërroje. Do të më mungojë ky zakon nëse vulat zhduken.”
Të tjerë janë më pragmatikë. Jorge Salas-Guevara, president dhe themelues i kompanisë turistike Neë Paths Expeditions, është i entuziazmuar për kohën që mund të kursejë procesi i ri i dixhitalizuar. “Kaloj rreth 250 deri në 300 ditë në vit duke udhëtuar, duke kaluar kufij vazhdimisht, kështu që për njerëz si unë ky ndryshim është një lehtësim.”
Edhe pse disa udhëtarë do ta ndjejnë mungesën e nostalgjisë së mbledhjes së vulave të pasaportës, shumë prej tyre planifikojnë t’i shënojnë udhëtimet e tyre në mënyra të tjera, si mbledhja e magnetëve për frigorifer ose suvenireve të tjera. Megjithatë, për Bixby-n, gjithmonë do të ketë diçka të veçantë në të pasurit e një dëshmie fizike të udhëtimeve të tua. “Kjo është në të vërtetë një pyetje më e madhe për analogun kundrejt dixhitales,” tha ai. “Ka diçka te fakti që ke një dokument që ishte me ty kur ishe atje. Kjo krijon një lloj aureole rreth objektit fizik, e cila humbet kur gjithçka bëhet dixhitale.”
Marrë nga BBC. Përshtati Skyweb.al
