Përdorimi i shërbimeve bankare online në Shqipëri është në rritje të qëndrueshme, por mbetet shumë larg mesatares europiane, duke treguar një hendek të theksuar digjital mes vendit tonë dhe pjesës më të zhvilluar të kontinentit. Të dhënat më të fundit të Eurostat për vitin 2024 zbulojnë se vetëm një pjesë e vogël e shqiptarëve të moshës 16–74 vjeç përdorin e- banking, një përqindje që qëndron poshtë nivelit 30%, ndër më të ultat në Europë.
Krahasimet rajonale dhe europiane janë domethënëse. Në Europën Veriore dhe Perëndimore, shërbimet bankare online janë kthyer në normë. Vende si Danimarka, Finlanda, Suedia, Norvegjia dhe Islanda raportojnë një përdorim mbi 95%, ndërsa Holanda, Belgjika, Irlanda dhe Luksemburgu ndjekin me përqindje mbi 90%. Në të kundërt, Ballkani Perëndimor, përfshirë edhe Shqipërinë, shfaqet me nivele dukshëm më të ulëta të përdorimit të e-banking, shpesh nën 50%, dhe në rastin e Shqipërisë, në fund të renditjes.
Edhe vendet fqinje si Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia raportojnë përqindje më të larta sesa Shqipëria, duke lëvizur në intervalin 30–50%. Greqia, ndonëse pak më përpara, mbetet ende nën mesataren e Bashkimit Europian, që për vitin 2024 ishte 67.2%. Këto kontraste të mëdha theksojnë një realitet: dixhitalizimi i shërbimeve financiare po ecën me ritme të ndryshme, dhe Shqipëria rrezikon të mbetet pas.
Megjithatë, shifrat e brendshme flasin për një progres të ndjeshëm. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, në vitin 2024 janë kryer 9.36 milionë veprime bankare në distancë, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë. Ky është një rritje prej 22% krahasuar me vitin pararendës, me rreth 1.7 milionë transaksione më shumë. Në një vështrim më afatgjatë, në pesë vitet e fundit, transaksionet përmes shërbimeve të home banking janë rritur me gati 160%, një tregues i qartë se trendi është në rritje.
Megjithatë, kjo rritje, sado domethënëse në aspektin dinamik, mbetet e pamjaftueshme kur vendoset në kontekstin e përqindjes së përdoruesve në raport me popullsinë. Hendeku me vendet e BE-së dhe sidomos me ato më të zhvilluara vazhdon të jetë i thellë.
Arsyet për këtë diferencë janë të shumta. Një ndër më kryesoret është mungesa e besimit tek shërbimet financiare online. Shqiptarët ende preferojnë përdorimin e parasë në dorë, një kulturë që ka mbetur e rrënjosur për shkak të historikut të sistemit financiar. Gjithashtu, infrastruktura dixhitale në shumë zona të vendit lë për të dëshiruar, duke kufizuar aksesin e qytetarëve ndaj teknologjive të reja financiare.
Ndërkohë që shifrat e përdorimit rriten nga viti në vit, sfida kryesore për Shqipërinë mbetet përfshirja më e gjerë e qytetarëve në sistemin bankar dixhital dhe krijimi i kushteve të besueshme për përdorimin e këtyre shërbimeve. Për të arritur një nivel më të përafërt me vendet e Bashkimit Europian, do të nevojitet një kombinim i politikave edukative, përmirësimit të infrastrukturës dhe forcimit të sigurisë në transaksionet online. /Skyweb.al
