Një studim i publikuar më 11 shkurt 2026 në revistën shkencore Neurology tregon se angazhimi i vazhdueshëm në aktivitete që stimulojnë trurin, si leximi, shkrimi dhe mësimi i gjuhëve të huaja, mund të vonojë shfaqjen e Alzheimer deri në pesë vjet dhe të ngadalësojë përkeqësimin e lehtë të funksioneve njohëse deri në shtatë vjet.
Në këtë studim u përfshinë 1,939 persona me moshë mesatare rreth 80 vjeç, të cilët në fillim nuk shfaqnin shenja të demencës. Ata u ndoqën për një periudhë mesatare prej tetë vjetësh.
Pjesëmarrësit plotësuan pyetësorë të detajuar mbi aktivitetin e tyre mendor dhe të të mësuarit në tre faza të jetës: para moshës 18 vjeç, gjatë moshës së mesme dhe në moshën e tretë. Këto aktivitete përfshinin shpeshtësinë e leximit, mësimin e gjuhëve të huaja për më shumë se pesë vjet, pjesëmarrjen në aktivitete kulturore si muze dhe biblioteka, si dhe angazhimin në shkrim, lexim dhe lojëra mendore në moshë të avancuar.
Rezultatet treguan se individët që ishin më aktivë mendërisht kishin përfitime të dukshme:
Ata kishin 38% më pak gjasa të zhvillonin Alzheimer krahasuar me personat më pak aktivë.
Rreziku për përkeqësim të lehtë njohës ishte 36% më i ulët.
Mesatarisht, grupi më aktiv e zhvilloi sëmundjen në moshën 94 vjeç, ndërsa grupi më pak aktiv në moshën 88 vjeç, një diferencë prej rreth pesë vitesh.
Edhe në rastet kur analizat e trurit tregonin shenja të sëmundjes, individët me angazhim të lartë intelektual ruanin aftësi më të mira mendore për një periudhë më të gjatë përpara shfaqjes së simptomave.
Studiuesit theksojnë se këto gjetje nuk provojnë se aktivitetet mendore e parandalojnë Alzheimerin, por sugjerojnë se ato ndihmojnë në ndërtimin e një “rezerve njohëse”, një lloj qëndrueshmërie të trurit që e lejon atë të funksionojë më mirë për më gjatë, edhe kur proceset biologjike të sëmundjes kanë nisur.
Sipas ekspertëve, këto rezultate nënvizojnë rëndësinë e aksesit të vazhdueshëm në aktivitete intelektuale dhe kulturore gjatë gjithë jetës, si edukimi, bibliotekat dhe programet kulturore, për të mbështetur shëndetin e trurit në moshë të avancuar.
