Vendet e Ballkanit Perëndimor që synojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian rrezikojnë të humbasin mbi 700 milionë euro fonde nëse nuk përmbushin reformat e kërkuara. Paralajmërimi u bë nga komisionerja e Zgjerimit, Marta Kos, e cila theksoi se përparimi në reforma mbetet i pamjaftueshëm në pjesën më të madhe të rajonit.
Ajo përmendi disa shqetësime konkrete: ligjet e diskutueshme për drejtësinë në Serbi, vonesat në Bosnjë dhe Hercegovinë për shkak të përçarjeve politike, si dhe bllokimin institucional në Kosovë që ka penguar avancimin e reformave. Sipas saj, këto zhvillime po ndikojnë drejtpërdrejt në aksesin ndaj fondeve të BE-së.
Kos deklaroi se u ka dërguar letra autoriteteve të vendeve përkatëse duke i nxitur të përshpejtojnë reformat, duke paralajmëruar se në të kundërt qytetarët do të përballen me pasoja. Ajo theksoi se më shumë se 700 milionë euro mund të humbasin përgjithmonë nëse kushtet nuk përmbushen.
Fondet janë pjesë e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, me vlerë totale prej gjashtë miliardë eurosh, i cili synon forcimin ekonomik të rajonit dhe balancimin e ndikimit të fuqive si Kina dhe Rusia. Megjithatë, këto fonde jepen vetëm nëse vendet përmbushin kritere të qarta, si përafrimi me politikën e jashtme të BE-së, garantimi i pavarësisë së gjyqësorit dhe lufta kundër korrupsionit.
Plani ka një afat të përcaktuar deri në fund të qershorit 2026. Deri më tani, Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia kanë përfituar këstin e parë, ndërsa Bosnjë dhe Hercegovina ende nuk ka marrë fonde.
Kos nënvizoi se nuk bëhet fjalë për vendosjen e kushteve të reja, por për respektimin e standardeve bazë. Ajo shtoi se në rast se ka regres në demokraci dhe sundimin e ligjit, BE-ja do të zbatojë mekanizmat mbrojtës.
Duke u ndalur te Serbia, ajo shprehu shqetësim të shtuar për zhvillimet e fundit dhe bëri të ditur se po vlerësohet nëse vendi vazhdon të përmbushë kriteret për të përfituar nga fondet, ku rreth 1.6 miliardë euro janë parashikuar për Beogradin.
BE-ja ka ngritur vazhdimisht shqetësime për sundimin e ligjit, lirinë e medias dhe proceset zgjedhore në rajon, të cilat shpesh janë shoqëruar me tensione dhe incidente dhune në vitet e fundit.
