Kriza e shkaktuar nga lufta me Iranin po lë pasoja të rënda në tregjet globale të energjisë, me humbje që tejkalojnë 50 miliardë dollarë vetëm nga nafta e paprodhuar gjatë afro 50 ditëve të konfliktit.
Sipas analizave dhe përllogaritjeve të Reuters, bëhet fjalë për një nga ndërprerjet më të mëdha të furnizimit energjetik në historinë moderne.
Të dhënat tregojnë se mbi 500 milionë fuçi naftë dhe kondensat janë nxjerrë jashtë tregut global që nga fundi i shkurtit, duke krijuar një boshllëk të konsiderueshëm në furnizim.
Kjo sasi përkthehet në skenarë ekstremë: do të mjaftonte për të ndalur të gjithë trafikun ajror global për rreth 10 javë, për të paralizuar qarkullimin rrugor në botë për 11 ditë, ose për të mbuluar nevojat e gjithë ekonomisë globale për rreth pesë ditë.
Përmasat e goditjes janë të krahasueshme me një muaj konsum nafte në Shtetet e Bashkuara ose më shumë se një muaj për të gjithë Europën. Në terma ushtarakë, kjo sasi përfaqëson rreth gjashtë vite konsum karburanti për ushtrinë amerikane, ndërsa për industrinë globale të transportit detar do të mjaftonte për rreth katër muaj operim.
Goditja më e fortë ka ardhur nga vendet e Gjirit, të cilat vetëm në mars humbën rreth 8 milionë fuçi prodhim në ditë, një nivel i krahasueshëm me prodhimin e kombinuar të dy gjigantëve energjetikë Exxon Mobil dhe Chevron. Në të njëjtën kohë, eksportet e karburantit për avionë nga Arabia Saudite, Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti, Bahreini dhe Omani ranë ndjeshëm, nga 19.6 milionë fuçi në shkurt në vetëm 4.1 milionë fuçi për marsin dhe fillimin e prillit. Kjo rënie përkthehet në një kapacitet të humbur që do të mjaftonte për rreth 20 mijë fluturime vajtje-ardhje mes Nju Jorkut dhe Londrës.
Me çmimet e naftës që kanë qëndruar mesatarisht rreth 100 dollarë për fuçi gjatë konfliktit, humbjet financiare arrijnë në rreth 50 miliardë dollarë, një goditje që krahasohet me 1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto të Gjermanisë ose me ekonominë e plotë të vendeve si Letonia apo Estonia.
Megjithëse Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë sinjalizuar rihapjen e Ngushticës së Hormuzit pas një armëpushimi, rikuperimi i plotë i furnizimit nuk pritet të jetë i shpejtë. Rezervat globale në tokë kanë rënë ndjeshëm, ndërsa ndërprerjet e prodhimit kanë arritur deri në 12 milionë fuçi në ditë që nga fundi i marsit.
Ekspertët paralajmërojnë se rikthimi në nivele normale do të kërkojë kohë. Fushat e naftës në vende si Kuvajti dhe Iraku mund të kenë nevojë për 4 deri në 5 muaj për t’u stabilizuar, ndërsa dëmtimet në kapacitetet e përpunimit dhe në infrastrukturën energjetike, përfshirë kompleksin e gazit në Ras Laffan të Katarit, mund të kërkojnë vite për t’u rikuperuar plotësisht.
Edhe pse retorika politike flet për një marrëveshje të afërt për përfundimin e luftës, ndikimi ekonomik i kësaj krize tashmë është i prekshëm dhe pritet të vazhdojë për muaj, në mos vite, duke e mbajtur tregun global të energjisë në një gjendje të zgjatur pasigurie.
