Rreth 23.4% e popullsisë në Shqipëri ka jetuar gjatë vitit të kaluar me vetëm 8.3 dollarë në ditë, ose rreth 681 lekë, sipas të dhënave zyrtare të Bankës Botërore, një nivel që e vendos vendin ndër më të varfrit në rajon, së bashku me Kosovën, edhe për vitin 2025 dhe me gjasa deri në fund të dekadës.
Të dhënat tregojnë se një në katër shqiptarë mbetet praktikisht jashtë konsumit, pasi kjo shumë mbulon vetëm nevojat minimale për mbijetesë. Shërbime si arsimi, shëndetësia apo qiraja janë të paarritshme për këtë kategori.
Sipas metodologjisë së Bankës Botërore, të cilës i referohet Monitor, rreth 60% e të ardhurave ditore, afërsisht 400 lekë, shkojnë për ushqim, ndërsa pjesa tjetër prej 281 lekësh duhet të mbulojë çdo shpenzim tjetër.
Me një buxhet prej 400 lekësh në ditë për ushqim, dieta mbetet e kufizuar vetëm në produkte bazë. Një person mund të sigurojë një bukë që kushton rreth 100 deri në 120 lekë, dy vezë me rreth 50 deri në 60 lekë, një gotë kos ose qumësht me 60 deri në 80 lekë dhe një sasi të vogël patatesh ose frutash me 50 deri në 70 lekë.
Një porcion me fasule, oriz apo makarona përllogaritet rreth 70 deri në 90 lekë. Ky nivel nuk lejon përfshirjen e mishit apo produkteve të tjera më të shtrenjta.
Pjesa tjetër prej 281 lekësh në ditë përdoret për të përballuar energjinë elektrike dhe ujin, që për një konsum minimal arrijnë rreth 150 deri në 200 lekë në ditë. Edhe pse ekzistojnë subvencione shtetërore për kategoritë në nevojë, barra mbetet e lartë.
Situata rëndohet më tej nga kostot e transportit. Një biletë urbani vajtje-ardhje kushton rreth 80 lekë në ditë, duke e çuar menjëherë buxhetin në deficit. Në këto kushte, individët detyrohen të zgjedhin mes reduktimit të ushqimit ose shmangies së transportit. Edhe produktet bazë të higjienës marrin një pjesë të këtij buxheti minimal.
Në këtë nivel të ardhurash, shumë shpenzime mbeten të paarritshme. Qiraja, edhe në zonat periferike, llogaritet rreth 1,075 lekë në ditë, duke tejkaluar të gjithë buxhetin. Shërbimet shëndetësore private, medikamentet, arsimi dhe veshjet mbeten të aksesueshme vetëm përmes kursimeve afatgjata ose ndihmës nga familjarët.
Këto të dhëna tregojnë një realitet të fortë social, ku një pjesë e konsiderueshme e popullsisë jeton në kufijtë e mbijetesës, pa mundësi reale për përmirësim të standardit të jetesës në afat të shkurtër.
