Zgjerimi i aksesit në internet po u krijon mundësi të reja miliona njerëzve në mbarë botën, por njëkohësisht po i ekspozon ndaj rreziqeve të mashtrimeve dhe sulmeve kibernetike. Ekspertët paralajmërojnë se përdoruesit e rinj, të cilët kanë pak përvojë në identifikimin e kërcënimeve online, mund të bëhen objektiva të lehta për kriminelët kibernetikë.
Rreth 2.6 miliardë njerëz, ose afërsisht një e treta e popullsisë globale, nuk kanë ende akses në internet. Nëse zgjerimi i lidhjes vazhdon me ritmet aktuale, rreth dy miliardë persona të tjerë pritet të fitojnë akses deri në vitin 2030. Për shumë prej tyre, kjo do të jetë përballja e parë me rreziqe si faqet e rreme, mesazhet mashtruese dhe programet keqdashëse.
Një nga rastet është ai i Anicet Etekpo, një punonjës sigurie në Benin, i cili në vitin 2022 klikoi në një lidhje të dërguar në Facebook nga dikush që mendonte se ishte mik i tij. Lidhja e drejtoi drejt një platforme mashtruese, e cila i kërkoi të dhënat personale dhe bankare. Si pasojë, ai pësoi humbje të konsiderueshme financiare.
Ekspertët thonë se mashtruesit po përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale, automatizimin dhe manipulimin psikologjik për të mashtruar përdoruesit. Ata krijojnë mesazhe në gjuhë dhe kontekste lokale, imitojnë banka, ofrojnë ndihma të rreme qeveritare apo promovojnë aplikacione që duken të sigurta, por mund të përmbajnë programe spiunazhi.
Sipas Zeki Turedit, ekspert i sigurisë kibernetike në kompaninë CrowdStrike, rrjetet kriminale po bëhen gjithnjë e më të organizuara dhe profesionale. Ai paralajmëron se përdorimi i përmbajtjeve të krijuara nga inteligjenca artificiale dhe teknologjisë deepfake mund t’i bëjë mashtrimet edhe më të vështira për t’u dalluar.
Rreziku është veçanërisht i ndjeshëm në Afrikë, ku aksesi në internet mbetet më i kufizuar se në rajonet e tjera të botës, pavarësisht rritjes së shpejtë të numrit të përdoruesve.
Ekspertët theksojnë se mbrojtja nuk duhet të kufizohet vetëm te sistemet teknologjike, por duhet të përfshijë edhe edukimin digjital. Përdoruesit këshillohen të mos klikojnë në lidhje të dyshimta, të verifikojnë identitetin e personave që u kërkojnë të dhëna personale apo bankare dhe të tregojnë kujdes ndaj ofertave që duken tepër të mira për të qenë të vërteta.
Rasti i Etekpos tregon se një nga dobësitë më të mëdha nuk është domosdoshmërisht mungesa e njohurive teknike, por besimi i tepruar te kontaktet dhe mesazhet që mbërrijnë në internet. /skyweb.al
