Borxhi global arriti një rekord të ri në gjysmën e parë të vitit 2026, duke u ngjitur në 365 trilionë dollarë, nga 347 trilionë në fund të vitit të kaluar. Sipas Institutit për Financat Ndërkombëtare, rritja prej 18 trilionë dollarësh është nxitur kryesisht nga qeveritë dhe kompanitë.
Qeveritë po marrin më shumë borxh për të financuar shpenzimet për mbrojtjen, sigurinë energjetike dhe programet publike, ndërsa kompanitë po huazojnë për investime në inteligjencën artificiale, qendrat e të dhënave dhe infrastrukturën dixhitale.
Borxhi qeveritar në mbarë botën ka kaluar 110 trilionë dollarë. Problemi kryesor nuk është vetëm niveli i borxhit, por edhe kostoja e tij, pasi kreditë e vjetra po rifinancohen me norma shumë më të larta interesi.
Në vitet e ardhshme, qeveritë dhe bizneset duhet të rifinancojnë mbi 30 trilionë dollarë borxhe. Mbi 20 trilionë dollarë u përkasin ekonomive të zhvilluara, ndërsa më shumë se 9 trilionë dollarë vendeve në zhvillim.
Kompanitë që morën kredi me interesa rreth 2.5% në vitin 2020, sot mund të përballen me norma prej 5% deri në 7%. Kjo rrit kostot e tyre dhe mund të frenojë investimet e punësimin.
Edhe qeveritë po paguajnë gjithnjë e më shumë për interesat. Ekonomitë e zhvilluara shpenzuan mbi 3.5 trilionë dollarë për interesat e borxhit publik vitin e kaluar.
IIF paralajmëron se stabiliteti i tregjeve mbetet i brishtë. Lidhjet e forta mes bankave, fondeve të investimit, kompanive të sigurimit dhe institucioneve të tjera financiare mund të përhapin më shpejt një krizë në rast të një goditjeje financiare ose gjeopolitike.
Rritja ekonomike, veçanërisht ajo e nxitur nga teknologjia dhe inteligjenca artificiale, mbetet faktori kryesor që mund të lehtësojë presionin. Por me borxhin global mbi 365 trilionë dollarë, edhe një krizë e kufizuar mund të testojë qëndrueshmërinë e ekonomisë botërore. /skyweb.al
