Në vitet ‘40, kimisti amerikan Ëillard Libby kishte një ide revolucionare, të gjente karbonin radioaktiv në natyrë. Ai dinte që ky karbon përmban një “orë natyrore” që fillon të llogarisë kohën që kur një organizëm ka vdekur. Kur një bimë apo kafshë është gjallë, ajo merr vazhdimisht “karbon-14” nga ajri dhe ushqimi, por kur vdes, ky proces ndalon dhe “karbon-14” fillon të zbehet gradualisht.
Libby supozoi që karboni radioaktiv do të gjendej në mbetjet njerëzore, ndaj studioi ujin e ndotur të qytetit Baltimore dhe me sukses gjeti karbon-14 aty. Kjo dëshmoi që metodat e tij të datimit radiokarbon do të funksiononin. Kjo teknikë i mundësoi shkencëtarëve të përcaktojnë moshën e artefakteve të lashta, si pjesë të arkivolit të një mbreti egjiptian apo të mbetjeve të lashta njerëzore.
Datimi me radiokarbon është përdorur gjithashtu për të zgjidhur mistere moderne, si në rastin e një vajze të zhdukur në SHBA, duke ndihmuar në identifikimin e mbetjeve të saj. Metoda bazohet në faktin që “karbon-14” krijohet në atmosferë nga rrezatimet kozmike që godasin nitrogjenin dhe më pas përhapen nëpër bimë dhe kafshë.
Sot, laboratorët e avancuar përdorin masa shumë të vogla mostrash për të matur karbon-14 me saktësi të madhe, duke ndihmuar në kuptimin e historisë dhe natyrës në mënyrë të detajuar. /Skyweb.al
