Një nga objektet më të zakonshme në çdo garderobë ka pas vetes një histori që nis vetëm pak më shumë se një shekull më parë. Varësja e rrobave, sot e pranishme në shtëpi, dyqane, hotele dhe magazina në të gjithë botën, është kthyer nga një copë e thjeshtë teli në bazën e një industrie që vlen miliarda dollarë.
Përpara shfaqjes së saj, rrobat zakonisht paloseshin dhe ruheshin në sëndukë ose vareshin në grepa. Edhe në fillim të shekullit XIX, palltot kishin sythe të qepura nga brenda për t’u varur, ndërsa më vonë nisën të përdoren edhe zinxhirë metalikë.
Një nga patentat e para që i afrohej konceptit të varëses moderne u regjistrua në SHBA në vitin 1869 nga Otis North, i cili projektoi një strukturë metalike për mbajtjen e palltove dhe fustaneve.
Megjithatë, forma që njohim sot lidhet kryesisht me Albert Parkhouse nga Michigan. Sipas historisë më të përhapur, në vitin 1903 ai gjeti të gjithë grepat e palltove të zënë në vendin e punës dhe përkuli një copë teli në dy anë, duke krijuar në krye një grep. Rezultati ishte shumë pranë varëses klasike prej teli që përdoret edhe sot.
Përhapja e saj masive lidhet edhe me zhvillimin e tregtisë së veshjeve. Në vitin 1906, tregtari Meyer May në Grand Rapids nisi ta përdorte këtë lloj varëseje për ekspozimin e rrobave në dyqan.
Për shitësit, ndryshimi ishte i madh. Veshjet mund të vendoseshin krah për krah, të lëviznin pa u palosur dhe të ekspozoheshin më mirë për klientët. Dyqanet dhe pastruesit kimikë u bënë ndër përdoruesit e parë të mëdhenj, përpara se varësja të hynte masivisht në shtëpi.
Në vitet 1920, garderobat ku rrobat mbaheshin të varura nisën të përhapeshin gjerësisht, duke zëvendësuar gradualisht sëndukët ku ato ruheshin të palosura.
Sot ky objekt i thjeshtë ka krijuar një treg të madh botëror. Vlera e tregut global të varëseve vlerësohej në rreth 2.26 miliardë dollarë në vitin 2025, ndërsa parashikohet të arrijë në rreth 3.28 miliardë dollarë deri në vitin 2032.
Një nga kompanitë më të mëdha të këtij sektori është italiania Mainetti, e themeluar në vitin 1961. Kompania ka më shumë se 90 struktura, operon në mbi 45 vende dhe ka rreth 6 mijë punonjës.
Vetëm Mainetti SpA në Itali realizoi në vitin 2024 një qarkullim prej rreth 81 milionë eurosh, me një rritje prej 31.6% krahasuar me një vit më parë.
Edhe Kina ka një rol të rëndësishëm në këtë industri. Kompania Eisho, e themeluar në vitin 1988, ka kapacitete për të prodhuar çdo muaj rreth 4 milionë varëse metalike dhe plastike dhe mbi 5 milionë varëse prej druri.
Tregu shtrihet nga varëset më të thjeshta prej teli dhe plastike deri te modelet premium prej druri, kadifeje dhe materiale të posaçme, të personalizuara me logot e markave të modës.
Për kompanitë luksoze, varësja nuk është më vetëm një mjet për të mbajtur rrobat, por edhe pjesë e mënyrës se si prezantohet produkti.
Përmasat e industrisë kuptohen edhe nga procesi i riciklimit. Vetëm një strukturë e Mainetti në North Carolina ka përpunuar mbi 1.09 miliardë varëse që prej vitit 2020, në kuadër të programeve të kthimit dhe ripërdorimit.
Nuk ekziston një shifër zyrtare për numrin e varëseve që përdoren sot në botë, por një përllogaritje e thjeshtë prej 30-50 copësh për secilën prej rreth 2 miliardë familjeve do ta çonte totalin vetëm në banesa në 60-100 miliardë varëse.
Me dyqanet, hotelet, lavanderitë dhe industrinë e veshjeve, numri mund të jetë edhe më i lartë. Një shembull se si një objekt me vlerë të vogël individuale mund të ndërtojë një industri miliardëshe vetëm sepse përdoret kudo. /skyweb.al
