Në ditën kur Kuvendi pritet të shqyrtojë paketën e re fiskale, Dhoma Amerikane e Tregtisë ka dalë me një deklaratë të fortë kundër projektligjit “Për Marrëveshjen e Paqes Fiskale”, duke paralajmëruar pasoja të rënda juridike, ekonomike dhe fiskale.
Sipas Dhomës, drafti krijon rrezik të lartë për shtrembërimin e konkurrencës së ndershme, hap mundësi për legalizimin e kapitalit me origjinë të dyshimtë, ul cilësinë e administrimit tatimor dhe mund të përkeqësojë gjendjen fiskale të vendit.
Organizata thekson gjithashtu se procesi është zhvilluar pa transparencë të mjaftueshme dhe pa konsultim real me biznesin.
Edhe Fondi Monetar Ndërkombëtar është shprehur kundër kësaj nisme.
Shefja e misionit të FMN, Anke Weber, paralajmëroi se disa elementë të propozimit mund të minojnë progresin e Shqipërisë në administrimin tatimor dhe të krijojnë rreziqe serioze për drejtësinë fiskale.
Dhoma Amerikane vlerëson se projektligji vendos bizneset që kanë deklaruar fitimet me korrektësi ndër vite në një pozicion të pafavorshëm, ndërsa subjektet që kanë shmangur detyrimet tatimore përfitojnë.
Formula e re, një rritje e detyrueshme prej 18 për qind e fitimit të vitit paraardhës – zëvendëson vetëdeklarimin tradicional me një mekanizëm arbitrar që nuk reflekton performancën reale financiare dhe krijon barrë të padrejtë për tatimpaguesit korrektë. Në të kundërt, bizneset që historikisht kanë raportuar fitime të ulëta përfitojnë, duke shtrembëruar konkurrencën dhe duke cenuar parimin kushtetues të barazisë para ligjit.
Një shqetësim tjetër i rëndësishëm lidhet me mundësinë reale për legalizimin e kapitalit me origjinë të dyshimtë.
Drafti u lejon bizneseve rideklarimin e pasqyrave financiare të pesë viteve të fundit me tatim vetëm 5 për qind, përfshirë deklarimin e mjeteve monetare të paraportuara ose aktiveve të paregjistruara më parë, pa kërkuar dokumentacion mbështetës apo justifikime profesionale.
Dhoma vlerëson se kjo cenon standardet kombëtare dhe ndërkombëtare të kontabilitetit dhe mund të shërbejë si mekanizëm i tërthortë amnistie, duke rrezikuar reputacionin ndërkombëtar të vendit dhe përpjekjet e tij për të përmbushur rekomandimet e BEPS të OECD-së.
Dhoma kritikon edhe kufizimin e kontrolleve tatimore gjatë periudhës së marrëveshjes, duke u bazuar vetëm në verifikime administrative, çka sipas saj dobëson aftësinë e administratës për të identifikuar shmangiet dhe rrit hapësirat për abuzime.
Mungesa e kritereve të qarta për përzgjedhjen e tatimpaguesve, mungesa e afateve të detyrueshme për shqyrtimin e kërkesave dhe mundësia për rinovimin e marrëveshjes deri në dy vite të tjera krijojnë varësi të ndërsjellë mes administratës dhe bizneseve, duke rritur riskun për favorizime dhe korrupsion.
Sipas Dhomës, norma 5 për qind e tatimit që aplikohet si mbi rritjen e detyrueshme të fitimit ashtu edhe mbi rideklarimet krijon një hendek të madh me normat e zakonshme tatimore prej 15 dhe 23 për qind.
Kjo, sipas saj, nxit bizneset të migrojnë drejt skemës së “paqes fiskale”, duke rrezikuar të ardhurat e buxhetit të shtetit në një periudhë që kërkon stabilitet fiskal.
Me mbi 90 për qind të tatimpaguesve që tashmë përfitojnë përjashtime, baza tatimore rrezikon të ngushtohet edhe më shumë, duke ulur efikasitetin dhe duke rritur pabarazinë fiskale.
Dhoma paralajmëron gjithashtu se projektligji prek parime themelore të së drejtës tatimore dhe kushtetuese si barazia para ligjit, proporcionaliteti dhe siguria juridike.
Drafti shoqërohet me pasiguri të lartë, pasi aktet nënligjore parashikohen të hartohen pas hyrjes në fuqi të tij, duke krijuar rrezik operacional për bizneset.
Kjo qasje, sipas deklaratës, përçon mesazhin e gabuar se përputhshmëria fiskale nuk shpërblehet, ndërsa shmangiet mund të përfitojnë nga mekanizma të përkohshëm lehtësues.
Dhoma kritikon edhe mungesën e konsultimit të gjerë publik dhe procesin e përshpejtuar të hartimit, duke theksuar se kjo minon besimin në procesin ligjvënës dhe ngre pikëpyetje mbi legjitimitetin e reformës.
Në fund, Dhoma Amerikane kërkon kthimin dhe rishikimin e plotë të projektligjit, duke theksuar se vendi ka nevojë për politika fiskale që nxisin formalizimin, garantojnë konkurrencë të ndershme, forcojnë administratën tatimore dhe ruajnë besimin e biznesit dhe reputacionin ndërkombëtar të Shqipërisë.
Projektligji “Për Marrëveshjen e Paqes Fiskale” parashikon që bizneset me të ardhura mbi 14 milionë lekë që hyjnë vullnetarisht në marrëveshje me administratën do të parapaguajnë tatimin mbi fitimin për një vit, me mundësi rinovimi dy herë.
Baza tatimore do të llogaritet si fitimi i vitit të mëparshëm plus 18 për qind rritje, ndërsa çdo fitim shtesë do të tatohet me 5 për qind.
Bizneset që nënshkruajnë marrëveshjen do të kenë mundësi të rideklarojnë pasqyrat financiare të pesë viteve të fundit kundrejt tatimit 5 për qind, duke përfituar gjithashtu nga mungesa e kontrolleve tatimore gjatë periudhës së marrëveshjes. /skyweb.al
