Projektligji i ri për inspektimin dhe mbrojtjen e territorit, i nxjerrë për konsultim publik nga Ministria e Brendshme, shënon një ndryshim të thellë në mënyrën se si do të ushtrohet kontrolli ndaj ndërtimeve të kundërligjshme.
Pas ndryshimeve të vitit 2024 dhe ndërhyrjes me Aktin Normativ të tetorit 2025, qeveria propozon një model të ri që zhvendos peshën e inspektimit nga niveli vendor drejt një strukture të centralizuar me shtrirje rajonale.
Thelbi i projektligjit është heqja e rolit të bashkive si institucione inspektuese dhe konsolidimi i kompetencave në një strukturë të vetme qendrore. Inspektoratet vendore të mbrojtjes së territorit suprimohen, ndërsa sistemi dy-nivelësh zëvendësohet me një zinxhir unik vendimmarrjeje dhe ekzekutimi.
Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit zëvendësohet nga një inspektorat i ri qendror që bashkon nën një ombrellë të vetme territorin, mjedisin dhe pyjet, me drejtori rajonale dhe zyra vendore, por me komandë të përqendruar në qendër.
Projektligji heq gjithashtu filtrat vendorë në procesin e ankimit administrativ. Vendimet e inspektimit nuk do të kalojnë më për shqyrtim në komisionet pranë njësive vendore, por do të trajtohen vetëm në nivel qendror, duke reduktuar hallkat ndërmjetëse.
Në të njëjtën kohë, ruhet parimi i vendosur më herët që ankimi nuk pezullon zbatimin e vendimit, çka e bën ndërhyrjen inspektuese të menjëhershme.
Një tjetër ndryshim lidhet me statusin e inspektorëve, ku hiqet parashikimi për të drejtën e pajisjes me armë, e cila ishte përfshirë në versionin e ligjit të vitit 2024. Kjo tregon një rishikim të rolit dhe funksionit të strukturës inspektuese në raport me mjetet e ndërhyrjes.
Në praktikë, nëse projektligji miratohet, inspektimi i territorit do të ushtrohet nga një autoritet i vetëm qendror, ndërsa bashkitë kalojnë në një rol të kufizuar dhe jo inspektues.
Vendimmarrja, koordinimi dhe mbikëqyrja konsolidohen në një strukturë të centralizuar, duke shënuar një kthesë të qartë nga modeli vendor drejt kontrollit të përqendruar shtetëror mbi territorin. /skyweb.al
