Kongresi i Shteteve të Bashkuara ka prezantuar një projektligj të ri me titull “Western Balkans Democracy and Prosperity Act”, i cili synon forcimin e angazhimit amerikan në Ballkanin Perëndimor përmes rritjes së tregtisë, investimeve dhe mbështetjes politike. Projektligji është depozituar më 10 shtator 2025 në Dhomën e Përfaqësuesve dhe përfshin Shqipërinë, Kosovën, Bosnjë-Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut, Serbinë dhe Kroacinë.
Në dokument, rajoni cilësohet si strategjik për paqen, stabilitetin dhe sigurinë e Evropës, ndërsa theksohet se angazhimi amerikan është thelbësor për të frenuar rreziqet që vijnë nga korrupsioni, dobësia institucionale dhe ndikimet e jashtme destabilizuese.
Projektligji parashikon një sërë masash konkrete, që përfshijnë forcimin e demokracisë dhe luftën kundër korrupsionit, përmes mbështetjes së gjyqësorit, përmirësimit të prokurimeve publike dhe mbrojtjes së mediave të pavarura. Një tjetër shtyllë është rritja e tregtisë dhe investimeve amerikane në rajon, veçanërisht në sektorë si energjia e pastër, infrastruktura, bujqësia, teknologjia dhe bizneset e vogla.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet uljes së varësisë nga energjia ruse, duke nxitur diversifikimin energjetik dhe zhvillimin e burimeve të rinovueshme. Projektligji parashikon gjithashtu kodifikimin e sanksioneve amerikane ndaj individëve dhe subjekteve që minojnë stabilitetin, demokracinë dhe sundimin e ligjit në Ballkanin Perëndimor.
Në dokument përfshihen edhe raporte të detyrueshme mbi ndikimin destabilizues rus dhe kinez, përfshirë fushatat e dezinformimit, ndërhyrjet politike dhe kërcënimet kibernetike. Paralelisht, parashikohet mbështetje për sigurinë kibernetike dhe mbrojtjen e infrastrukturës digjitale në vendet e rajonit.
Një tjetër element i rëndësishëm është zgjerimi i programeve arsimore dhe i shkëmbimeve, përfshirë universitetet, Peace Corps dhe nisma të posaçme për të rinjtë. Projektligji parashikon edhe krijimin e “Young Balkan Leaders Initiative”, një program i zgjeruar për zhvillimin e liderëve të rinj të moshës 18–35 vjeç në fusha si biznesi, teknologjia, qeverisja dhe gazetaria.
Po ashtu, riafirmohet mbështetja e SHBA për integrimin euroatlantik të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke theksuar përkrahjen për anëtarësimin në BE dhe NATO për shtetet që plotësojnë kriteret përkatëse.
Edhe pse projektligji nuk përmend raste apo vende konkrete me emra, Shqipëria përfshihet qartësisht në analizën dhe politikat e parashikuara për rajonin. Kongresi amerikan identifikon korrupsionin, veçanërisht në nivelet e larta politike, si pengesën kryesore për zhvillimin demokratik dhe ekonomik të Ballkanit Perëndimor. Në këtë kuadër, problematikat që lidhen me prokurimet publike, tenderat, funksionimin e institucioneve të pavarura dhe proceset zgjedhore shihen si shqetësime që ndikojnë drejtpërdrejt edhe Shqipërinë.
Sipas projektligjit, korrupsioni ushqen pasigurinë, dekurajon investimet amerikane dhe europiane dhe dobëson besimin e qytetarëve tek demokracia, duke e bërë rajonin më të cenueshëm ndaj ndikimeve të jashtme destabilizuese. /skyweb.al
