Përshkallëzimi i tensioneve mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit po shndërron Ngushticën e Hormuzit në një nga pikat më të rrezikshme gjeopolitike të momentit, me pasoja të mundshme për tregjet globale të energjisë dhe për furnizimin me naftë dhe gaz.
Kriza u thellua pasi Garda Revolucionare iraniane deklaroi se ka marrë “kontroll të plotë” mbi këtë korridor detar prej rreth 39 kilometrash dhe paralajmëroi se çdo anije që përpiqet të kalojë mund të bëhet objekt sulmi.
Në reagim të menjëhershëm, presidenti amerikan Donald Trump njoftoi se Marina e SHBA do të shoqërojë cisternat e naftës për të garantuar kalimin e tyre në këtë zonë strategjike. Një lëvizje e tillë rrit rrezikun e një përplasjeje direkte mes forcave amerikane dhe atyre iraniane në një nga rrugët më të rëndësishme detare të botës.
Ndërsa tensionet rriten, analistët paralajmërojnë se një nga përfituesit e mundshëm të kësaj krize mund të jetë Rusia.
Ekspertët e energjisë vlerësojnë se nëse furnizimet nga Irani dhe Venezuela reduktohen për shkak të konfliktit dhe sanksioneve, vendet aziatike mund të mbështeten gjithnjë e më shumë tek nafta ruse. Kina, një nga importuesit më të mëdhenj të energjisë në botë, mund të rrisë varësinë nga furnizimet ruse për të kompensuar mungesat në treg.
Kriza gjithashtu mund të ndikojë edhe në Europë. Në një moment kur Bashkimi Europian po përpiqet të reduktojë varësinë nga gazi rus, një krizë e zgjatur energjetike mund të detyrojë disa vende të shtyjnë planet për shkëputjen nga furnizimet e Moskës për të garantuar rezervat strategjike të gazit.
Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më kritike të transportit energjetik në botë. Përmes saj kalon rreth 20% e furnizimit global me naftë dhe rreth 30% e tregtisë botërore të gazit të lëngshëm (LNG). Çdo ditë në këtë korridor detar transportohen rreth 20 milionë fuçi naftë.
Tashmë qindra cisterna nafte po qëndrojnë në pritje në hyrje dhe dalje të Gjirit Persik, ndërsa kompanitë e transportit dhe siguruesit presin të kuptojnë nëse kërcënimi për bllokim të ngushticës do të kthehet në realitet.
Ndërkohë edhe industria e gazit ka filluar të ndjejë presionin. Kompania shtetërore e Katarit, QatarEnergy, e cila eksporton pjesën më të madhe të prodhimit drejt Kinës, Koresë së Jugut dhe Indisë, ka shpallur forcë madhore për disa kontrata, duke paralajmëruar rrezik për ndërprerje të furnizimeve.
Sipas analistëve, mbyllja e plotë e Ngushticës së Hormuzit do të ishte në kundërshtim me ligjin ndërkombëtar, i cili garanton lirinë e lundrimit në rrugët strategjike detare.
Megjithatë, edhe një kërcënim i vazhdueshëm për ndërprerje mjafton për të rritur kostot e transportit dhe primet e sigurimit për anijet që kalojnë në rajon.
Ekspertët theksojnë se faktori vendimtar për ndikimin në tregje do të jetë kohëzgjatja e krizës. Nëse tensionet zgjasin vetëm disa ditë ose javë, rezervat globale të energjisë mund të amortizojnë goditjen. Por nëse ndërprerja e trafikut në Hormuz zgjat më shumë, tregjet mund të përballen me rritje të forta të çmimeve, shtrenjtim të karburanteve dhe presion të madh mbi ekonominë globale. /euronews.com
