Çdo vit më 8 mars, miliona njerëz në mbarë botën festojnë Ditën Ndërkombëtare të Gruas, një ditë që i kushtohet arritjeve sociale, ekonomike, kulturore dhe politike të grave. Kjo ditë shërben gjithashtu si një moment reflektimi për përparimin e bërë në drejtim të barazisë gjinore, por edhe për të kujtuar sfidat që ende përballen shumë gra dhe vajza në pjesë të ndryshme të botës.
Sot, 8 Marsi festohet në shumë vende përmes aktiviteteve të ndryshme, si konferenca, marshime për të drejtat e grave, aktivitete kulturore dhe fushata ndërgjegjësimi për barazinë gjinore. Megjithatë, rrënjët e kësaj dite datojnë më shumë se një shekull më parë, në një periudhë kur gratë në shumë vende nuk kishin të drejta të barabarta.
Origjina e kësaj dite lidhet me lëvizjet e grave punëtore në fillim të shekullit XX. Në atë kohë, shumë gra punonin në kushte të vështira, me paga të ulëta dhe pa të drejta të barabarta me burrat. Në vitin 1908, mijëra gra që punonin në industrinë e tekstilit në Nju Jork dolën në protesta duke kërkuar paga më të mira, orar më të shkurtër pune dhe të drejtën për të votuar. Këto protesta u konsideruan një moment i rëndësishëm për lëvizjen për të drejtat e grave në Shtetet e Bashkuara.
Një vit më vonë, në vitin 1909, në SHBA u organizua për herë të parë Dita Kombëtare e Gruas, me qëllim të nderimit të kontributit të grave dhe tërheqjes së vëmendjes ndaj pabarazive që ato përjetonin.
Ideja për ta kthyer këtë përkujtim në një ditë ndërkombëtare u propozua në vitin 1910 nga aktivistja gjermane Clara Zetkin gjatë një konference ndërkombëtare të grave socialiste në Kopenhagë të Danimarkës. Ajo sugjeroi që çdo vit të kishte një ditë të veçantë kur gratë në mbarë botën do të bashkoheshin për të kërkuar të drejtat e tyre, veçanërisht të drejtën e votës dhe mundësi të barabarta në punë. Propozimi u mbështet nga mbi 100 delegatë nga 17 vende.
Festimet e para të kësaj dite u organizuan në vitin 1911 në disa vende evropiane, si Gjermania, Austria, Danimarka dhe Zvicra. Në këto demonstrata morën pjesë më shumë se një milion njerëz që kërkonin të drejta të barabarta për gratë, përfshirë të drejtën për të votuar dhe për të mbajtur poste publike.
Data 8 mars lidhet me një ngjarje të rëndësishme që ndodhi në vitin 1917 në Shën Petersburg të Rusisë. Në atë kohë, gjatë Luftës së Parë Botërore, mijëra gra punëtore dolën në protesta duke kërkuar “bukë dhe paqe”, si reagim ndaj urisë, luftës dhe kushteve të vështira të jetesës. Greva e tyre u përhap shpejt dhe u bë një nga ngjarjet që çuan në Revolucionin Rus. Pas këtyre zhvillimeve, gratë në Rusi fituan të drejtën e votës dhe data 8 mars u bë simbol i luftës për të drejtat e grave.
Me kalimin e viteve, kjo ditë u përhap në shumë vende të botës. Një moment i rëndësishëm ndodhi në vitin 1975, kur Kombet e Bashkuara e njohën zyrtarisht 8 Marsin si Ditën Ndërkombëtare të Gruas dhe filluan ta promovojnë në nivel global.
Sot, kjo ditë festohet në mënyra të ndryshme. Në disa vende organizohen marshime dhe protesta për të drejtat e grave, ndërsa në vende të tjera shërben për të vlerësuar kontributin e grave në familje, shoqëri dhe ekonomi. Gjithashtu zhvillohen konferenca, debate publike dhe fushata që trajtojnë çështje si barazia në paga, dhuna ndaj grave dhe pjesëmarrja e tyre në politikë dhe në tregun e punës.
Megjithëse gjatë viteve janë bërë shumë përparime, barazia e plotë gjinore ende nuk është arritur. Në shumë vende, gratë vazhdojnë të përballen me diskriminim në punë, paga më të ulëta dhe përfaqësim të kufizuar në politikë.
Për këtë arsye, 8 Marsi nuk është vetëm një ditë feste, por edhe një kujtesë për të vazhduar përpjekjet drejt një shoqërie më të drejtë dhe më të barabartë për të gjithë.
