Speciet e peshqve që ndërmarrin migrime të mëdha përmes lumenjve, liqeneve dhe pellgjeve po përballen me një kërcënim të kombinuar nga digat, ndotja dhe mbipeshkimi, të cilat i pengojnë të arrijnë në zonat e tyre të shumimit.
Peshku “golden mahseer” dhe mustaku “goonch” janë disa nga tridhjetë speciet kryesore të peshqve që tani janë vendosur si prioritet për ruajtje globale nga OKB-ja në një raport të ri.
Një ekip shkencëtarësh ndërkombëtarë analizoi më shumë se 15,000 specie peshqish migratorë të ujërave të ëmbla, që përbëjnë gjysmën e të gjitha specieve të peshqve dhe zbuloi se numri i tyre ka rënë me rreth 81% gjatë gjysmës së fundit të shekullit.
Autorët thanë se për një kohë të gjatë ky grup është neglizhuar, por “është një pjesë thelbësore e jetesës së njerëzve”. “Peshqit e ujërave të ëmbla mbështesin qindra miliona njerëz në mbarë botën, kështu që për njerëzit janë shumë të rëndësishëm,” tha Dr. Zeb Hogan, bashkautor i raportit dhe profesor biologjie në Universitetin e Nevadës, Reno.
Përveç sigurimit të ushqimit për rreth 200 milionë njerëz globalisht, ai tha se peshqit migratorë të ujërave të ëmbla kanë një diversitet të jashtëzakonshëm që duhet mbrojtur.
“Ka peshq që mund të peshojnë mbi 295 kg dhe të migrojnë mbi 7,000 milje. Çdo formë dhe madhësi që mund të imagjinoni — këta peshq të bukur si dorado i artë që bëjnë migrime të gjata në Amerikën e Jugut, apo ngjalat tropikale që lëvizin mijëra milje në Oqeani,” tha ai.
OKB-ja e analizoi për herë të parë këtë grup në vitin 2011, por atëherë u vlerësuan vetëm 3,000 specie. Që atëherë, Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) ka mbledhur të dhëna për gjendjen e shumë më tepër specieve.
Këtë herë, OKB-ja ishte në gjendje të analizonte më shumë se 15,000 specie.
Ata identifikuan 325 peshq që duhet të shtohen në një marrëveshje globale për monitorimin dhe mbështetjen e kafshëve migratore të rrezikuara, me qëllim rikuperimin e tyre. Nga këta, 30 janë specie prioritare, disa prej të cilave gjenden edhe në Mbretërinë e Bashkuar, si Allis Shad, lampreja e lumit, lampreja e përroit dhe salmoni Atlantik.
Mbipeshkimi dhe humbja e habitatit
Lista më e shkurtër përfshin peshq që janë si të kërcënuar, ashtu edhe me rëndësi kulturore për komunitetet në mbarë botën.
“Për shembull, golden mahseer është një peshk ikonik i Himalajeve. Quhet tigri i lumit dhe shumë njerëz në atë rajon e vlerësojnë për praktika kulturore dhe shpirtërore që shkojnë përtej vlerave ekonomike,” shpjegoi Michele Thieme nga WWF në SHBA.
Ashtu si shumë peshq të tjerë në listë, ai përballet me dy kërcënime kryesore: mbipeshkimin dhe humbjen e habitatit.
“Humbja e habitatit përfshin gjëra si digat që fragmentojnë sistemet lumore dhe ndryshojnë rrjedhën natyrore të ujit, duke bërë që peshqit të mos mund të lidhen me zonat e tyre të shumimit,” tha ajo.
Pengesat në migrim
Ndërprerja e migrimit është veçanërisht problem në Evropë, ku peshqit hasin një pengesë çdo kilometër mesatarisht.
Shpesh këto janë struktura të vogla si kanale ose diga të vogla që mund të hiqen, sipas Dr. Janina Gray nga organizata mjedisore WildFish.
Por efekti i tyre i kombinuar është i madh: “Ka një ndikim të madh në rezervat e energjisë që peshqit përdorin për të kapërcyer këto pengesa.”
Kjo i bën ata më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve, më të rrezikuar nga grabitqarët dhe i detyron të shumohen në zona jo optimale.
Rikthimi nga zhdukja
Shumica e këtyre specieve kalojnë kufijtë shtetërorë gjatë migrimeve të tyre të mëdha, ndaj kërkohet bashkëpunim ndërkombëtar për mbrojtjen e tyre.
Konventa për Ruajtjen e Specieve Migratore është një traktat global i OKB-së i nënshkruar në vitin 1979, që angazhon vendet të bashkëpunojnë për mbrojtjen e specieve migratore.
OKB-ja tani propozon që 30 speciet e peshqve të shtohen në këtë traktat në takimin e saj të ardhshëm pas tre vitesh.
Antilopa Saiga është një shembull i një specieje që ka përfituar nga përfshirja në këtë konventë. Në vitin 2015, ajo pësoi një zhdukje masive dhe rrezikoi zhdukjen, por falë përpjekjeve ndërkombëtare kundër gjuetisë së paligjshme, popullsia e saj është rikuperuar në mbi një milion.
“Fokusi ka qenë kryesisht tek specie më të njohura si macet e mëdha, balenat dhe delfinët,” tha Amy Fraenkel nga OKB.
Ajo shtoi se tani është radha e peshqve migratorë të ujërave të ëmbla të përfitojnë nga veprimi i koordinuar global.
Marrë nga BBC
/skyweb.al
