Banka Qendrore Evropiane po përgatit një raport të ri që parashikon ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si bankat do të vlerësojnë rreziqet klimatike, me rregulla që pritet të zbatohen nga fillimi i vitit 2027.
Ndryshimet do të prekin drejtpërdrejt mënyrën se si bankat analizojnë kreditë, garancitë pasurore dhe aftësinë e bizneseve për të përballuar goditje të mundshme nga ndryshimet klimatike.
Sipas raportit të Bankës Qendrore Evropiane, rreziku klimatik do të përfshihet në raportet e qëndrueshmërisë së bankave, në proceset e brendshme të vlerësimit të kapitalit dhe në strategjitë afatgjata të kapitalit.
Qëllimi kryesor është që bankat të mbrojnë vlerën e pasurive që përdoren si garanci për kredi, kryesisht pronat e paluajtshme, por edhe të sigurohen se bizneset që financojnë nuk do të goditen rëndë nga përmbytjet, zjarret, stuhitë, temperaturat ekstreme apo fenomene të tjera klimatike.
Në praktikë, kjo do të thotë se çdo pronë që përdoret si garanci për kredi do të duhet të ketë certifikatë të performancës energjetike.
Nëse prona nuk plotëson standardet e nevojshme, mund të kërkohen investime për përmirësimin e eficiencës energjetike, në mënyrë që ajo të mos humbasë vlerë në të ardhmen.
Banka Qendrore Evropiane pranon se një nga vështirësitë kryesore mbetet mbledhja e të dhënave për emetimet e gazeve serrë dhe certifikatat energjetike të pronave. Kjo mungesë të dhënash e bën më të vështirë për bankat të matin saktë ekspozimin ndaj rrezikut klimatik.
Megjithatë, disa banka kanë nisur të krijojnë tregues të brendshëm për të identifikuar kompanitë më të ekspozuara ndaj ndryshimeve klimatike. Kjo tregon se, edhe pse të dhënat e sakta mbeten thelbësore, mungesat mund të plotësohen pjesërisht përmes modeleve të reja të vlerësimit.
Raporti ndan rreziqet klimatike në dy kategori kryesore. E para lidhet me kalimin drejt një ekonomie më të gjelbër, ku përfshihen ligjet e reja, taksat mbi ndotjen dhe ndryshimet në mënyrën e prodhimit. E dyta lidhet me dëmet e drejtpërdrejta nga fenomenet natyrore, si përmbytjet, zjarret, stuhitë dhe thatësirat.
Deri tani, bankat janë përqendruar kryesisht te ngjarjet e papritura dhe ekstreme, ndërsa ndryshimet afatgjata, si rritja graduale e temperaturave apo rritja e nivelit të detit, janë marrë më pak në konsideratë. Kjo qasje pritet të ndryshojë me rregullat e reja.
Ndikimi më i drejtpërdrejtë do të ndihet te kreditë e garantuara me pasuri të paluajtshme. Nëse një fatkeqësi natyrore ul vlerën e një prone që është lënë si garanci, banka rrezikon të humbasë më shumë në rast se huamarrësi nuk e shlyen kredinë.
Për këtë arsye, bankat do të duhet të përfshijnë rrezikun klimatik në llogaritjen e humbjes së mundshme në rast mosshlyerjeje. Sa më i lartë të jetë rreziku që prona apo biznesi të dëmtohet nga ndryshimet klimatike, aq më i madh bëhet edhe rreziku financiar për bankën.
Bankat më të avancuara po shkojnë edhe më tej, duke analizuar jo vetëm vlerën e pronave, por edhe ndikimin që moti ekstrem mund të ketë te aktiviteti i bizneseve. Një hotel, një kompani bujqësore apo një biznes turistik mund të humbasë të ardhura nëse preket nga zjarret, përmbytjet apo valët e të nxehtit, çka rrit edhe rrezikun për mosshlyerjen e kredisë. /skyweb.al
