Guvernatori dhe Zëvendësguvernatorët e Bankës së Shqipërisë pritet të përfitojnë mbrojtje të posaçme ligjore nga arrestimi, ndalimi dhe kontrollet personale ose të banesës.
Parashikimi është përfshirë në projektligjin e ri “Për Bankën e Shqipërisë”, të hartuar nga banka qendrore dhe të publikuar për konsultim nga Ministria e Financave.
Ligji i ri i hap rrugën Leku-t digjital, Banka e Shqipërisë ka të drejtën ekskluzive të emetimit
Sipas nenit 72 të draftit, Guvernatori dhe Zëvendësguvernatorët nuk mund të arrestohen, të privohen nga liria në ndonjë formë apo t’i nënshtrohen kontrollit personal dhe të banesës pa autorizimin e Gjykatës Kushtetuese.
Përjashtim do të bëhet vetëm kur zyrtarët kapen në flagrancë ose gjatë ndjekjes menjëherë pas kryerjes së një krimi.
Në çdo rast tjetër, prokurori i çështjes duhet t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese për të kërkuar autorizimin për arrestim ose kontroll.
Projektligji përcakton se Gjykata Kushtetuese duhet të shprehet brenda dy javëve nga paraqitja e kërkesës.
Nëse brenda këtij afati nuk merret vendim, kërkesa e prokurorisë do të konsiderohet e refuzuar.
LIGJI/ Qeveria u heq bankave “monopolin” e pagesave, hapet rruga edhe për institucionet jobankare
Mbrojtja e propozuar për drejtuesit e Bankës së Shqipërisë është më e gjerë se ajo që zbatohet për guvernatorët e shumë bankave qendrore europiane.
Në vende si Gjermania, Italia, Franca, Belgjika dhe Britania e Madhe, guvernatorët e bankave qendrore mund të arrestohen pa qenë e nevojshme marrja e autorizimit paraprak nga një institucion tjetër kombëtar.
Në vendet anëtare të Bashkimit Europian, një mbrojtje e caktuar lidhet me rolin e guvernatorëve si anëtarë të Këshillit Drejtues të Bankës Qendrore Europiane.
Në këto raste, autorizimi i BQE-së mund të kërkohet vetëm për çështje që lidhen drejtpërdrejt me ushtrimin e funksionit europian dhe jo për akuza që kanë të bëjnë me veprime private ose vepra si korrupsioni.
Shqipëria ka pasur më parë raste të arrestimit të guvernatorëve të Bankës së Shqipërisë.
Në shtator të vitit 2014, Guvernatori i atëhershëm Ardian Fullani u arrestua me akuzën e shpërdorimit të detyrës, pas skandalit të përvetësimit të 713 milionë lekëve në Departamentin e Emisionit të Monedhës.
Në përfundim të procesit gjyqësor, Fullani u shpall i pafajshëm dhe më pas fitoi edhe dëmshpërblim financiar për shkarkimin nga detyra.
Një tjetër ish-guvernator, Ilir Hoti, u arrestua në vitin 1993 për shpërdorim detyre, por masa u mor disa muaj pasi ai ishte larguar nga posti.
Legjislacioni shqiptar njeh aktualisht forma imuniteti për Presidentin e Republikës, Kryeministrin, ministrat, deputetët dhe gjyqtarët e Gjykatës Kushtetuese.
Për shumicën e këtyre funksionarëve, autorizimi për heqjen e imunitetit jepet nga Kuvendi.
Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë propozon që vendimi për arrestimin ose kontrollin e Guvernatorit dhe Zëvendësguvernatorëve t’i kalojë drejtpërdrejt Gjykatës Kushtetuese, duke e lënë Kuvendin jashtë procedurës.
