Niveli i korrupsionit dhe mungesa e mbështetjes nga miqtë janë dy faktorët kryesorë që i bëjnë shqiptarët më të palumturit e Europës, me përjashtim të Turqisë.
Megjithatë, në një tendencë pozitive, të rinjtë duket se janë më të lumtur se një dekadë më parë. Tendenca është krejt e ndryshme për shtetin që flet të njëjtën gjuhë, Kosovën, që këtë vit është renditur ndër 20 më të lumturit në botë.
Shqipëria u rendit në vendin e 86 në Indeksin e Lumturisë për vitin 2026, me një përmirësim të lehtë nga pozicioni i 89 që kishte qenë një vit më parë, sipas një publikimi të Kombeve të Bashkuara, që bëhet çdo vit me rastin e Ditës së Lumturisë, që është në 20 mars.
Raporti Botëror i Lumturisë 2026, i publikuar nga Rrjeti i Zgjidhjeve për Zhvillim të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara, ofron një vështrim gjithëpërfshirës mbi nivelin e lumturisë në mbarë botën, duke u bazuar në të dhëna nga 147 vende.
Në Europë, Shqipëria lë pas vetëm Turqinë, me këtë të fundit që është shteti më i palumtur i Europës, në vendin e 94. Shteti më i lumtur në rajon është Kosova, e 16-a në botë, nga vendi i 29, që ishte vitin e mëparshëm. Pas Kosovës vijon Serbia, që renditet në vendin e 30, Bosnjë-Hercegovina në vendin e 47, Mali i Zi në vendin e 60, Maqedonia e Veriut, në vendin e 82. Bosnja dhe Mali i Zi kanë një përmirësim me 10 vende nga viti i mëprshëm.
– Raporti bazohet në disa tregues kryesorë për të matur lumturinë e një vendi:
– Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) për frymë: Masa e të ardhurave mesatare të qytetarëve.
– Mbështetja sociale: Vlerësimi nëse individët kanë dikë tek i cili mund të mbështeten në kohë nevoje.
– Jetëgjatësia e shëndetshme: Vitet mesatare të jetës së shëndetshme që pritet të jetojë një individ.
– Liria për të marrë vendime jetësore: Shkalla në të cilën individët ndihen të lirë për të zgjedhur rrugën e tyre në jetë.
– Bujaria: Prirja e qytetarëve për të dhuruar për bamirësi.
– Perceptimi i korrupsionit: Perceptimi i nivelit të korrupsionit në qeveri dhe biznes.
Shqipëria penalizohet nga korrupsioni, duke u renditur në vendin e 120, ose shteti i 27 më i korruptuar në botë. Në Europë, për perceptimin e korrupsionit na e kalojnë Maqedonia e Veriut dhe Bosnjë Hercegovina, që renditen përkatësisht të katërtat dhe të pestat më të korruptuara në botë.
Treguesi i dytë me renditjen më negative është mbështetja sociale, në vendin e 108 dhe mungesa e ndjenjës pozitive, ku jemi të 109-t.
Treguesit më pozitivë janë bujaria, ku renditemi në vendin e 59. Shqipëria renditet më mirë në treguesin e lirisë për të marrë vendime jetësore, e 37-a dhe të ardhurat për frymë në vendin e 67. Në treguesin pritshmërisë për të jeturar një jetë të shëndetshme vendi renditet i 38-i.
Të rinjtë janë më të lumtur
Të dhënat historike tregojnë se indeksi i lumturisë ka shënuar një përmirësim të lehtë vitet e fundit, i ndikuar kryesisht nga të rinjtë, duke arritur në nivelet e 2011-s, kur ishte shënuar dhe rezultati më i mirë deri tani.
Ky është një zhvillim pozitiv, teksa raporti i lumturisë tregon se Shqipëria renditet në vendin e shtatë për ndryshimin pozitiv të indeksit tek të rinjtë nën 25 vjeç nga 2006-2010 në 2023-2025.
Bota
Finlanda kryeson sërish si vendi më i lumtur në botë në raportin e vitit 2026, duke ruajtur këtë pozicion për të nëntin vit radhazi.
Së bashku me Islandën dhe Danimarkën, ajo konfirmon se besimi i lartë tek institucionet dhe cilësia e jetesës janë ndër faktorët kryesorë që përcaktojnë nivelin e mirëqenies së qytetarëve.
Përtej Europës, Kosta Rika dhe Meksika dallohen si raste të veçanta, duke u renditur mes vendeve më të lumtura në botë dhe duke lënë pas shumë ekonomi më të pasura. Kosta Rika është ngjitur në vendin e katërt – rezultati më i mirë i arritur ndonjëherë nga një vend i Amerikës Latine – ndërsa Meksika ka bërë një kërcim të fortë, duke u ngjitur në vendin e 12-të nga vendi i 36-të që mbante në vitin 2022.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës renditen në vendin e 23-të, një nga pozicionet më të ulëta në historinë e tyre.
Kjo vjen në vijim të një tendence rënëse që është vërejtur gjatë 15 viteve të fundit. Nga vendi i 11-të në vitin 2011, SHBA-ja ka rënë gradualisht, duke arritur nivelin më të ulët në vitin 2024, në vendin e 24-t. Një nga arsyet kryesore është përkeqësimi i mirëqenies te të rinjtë amerikanë, i lidhur shpesh me rritjen e përdorimit të rrjeteve sociale dhe përkeqësimin e shëndetit mendor.
Në Lindjen e Mesme, Izraeli renditet në vendin e tetë, duke qenë vendi më i mirë i pozicionuar në rajon, i ndjekur nga Emiratet e Bashkuara Arabe në vendin e 21-të dhe Arabia Saudite në vendin e 22-të. Ndërsa në Azi, Tajvani është i vetmi vend që renditet në 30-shen më të mirë globale, duke zënë vendin e 26-të.
Në fundin e tabelës, Afganistani renditet si vendi më pak i lumtur në botë, i ndjekur nga Sierra Leone dhe Malawi. Prej vitesh, paqëndrueshmëria politike, lufta dhe kufizimet ndaj të drejtave dhe lirive kanë thelluar ndjesinë e pasigurisë dhe mungesës së shpresës në vend. /Monitor
