Grenlanda dhe Antarktida kanë humbur 12.5 trilionë tonë akull që nga viti 1979, duke ngritur nivelin global të detit me rreth 3.2 centimetra, sipas një studimi të madh shkencor. Kërkuesit zbuluan se humbja e akullit është përshpejtuar në dekadat e fundit, veçanërisht që nga vitet 1990.
Pjesa më e madhe e kësaj humbjeje lidhet me temperaturat më të ngrohta të oqeanit, të cilat bëjnë që akullnajat të shkarkojnë më shumë akull në det.
Humbja e akullit u përshpejtua ndjeshëm gjatë viteve 2010
Studimi kombinon vëzhgimet satelitore që mbulojnë më shumë se katër dekada. Ai e shtyn regjistrimin e të dhënave pas deri në vitin 1979 për Antarktidën dhe 1972 për Grenlandën. Të dhënat tregojnë se shtresat e akullit ishin relativisht stabile gjatë viteve 1970, 1980 dhe deri në vitet 1990.
Humbja e akullit më pas u rrit, me përshpejtimin më të fortë të regjistruar gjatë viteve 2010.
“Ekziston një prirje e qartë se shtresat e akullit po humbasin më shumë masë dhe kjo është rritur nga dekada në dekadë,” thotë Inès Otosaka, shkencëtare e akullnajave në Universitetin Northumbria.
Ajo thotë se ndryshimet ishin qartësisht të lidhura me rritjen e temperaturave të ajrit dhe oqeanit.
Oqeanet më të ngrohta nxisin pjesën më të madhe të humbjes së akullit
Rreth 84 për qind e humbjes së akullit lidhet me rritjen e shkarkimit të akullit në oqeane, zbuluan kërkuesit.
Proceset sipërfaqësore përbëjnë 16 për qindëshin e mbetur. Uji më i ngrohtë i detit mund të erodojë akullin nga poshtë dhe rreth buzëve të akullnajave, duke rritur rrjedhjen e tyre drejt oqeanit.
Në Grenlandë, akullnaja Jakobshavn po tërhiqet deri në 50 metra në ditë, thotë Otosaka.
Humbja e akullit po rrit nivelin e detit
Humbja e akullit ka kontribuar me rreth 3.2 centimetra në rritjen globale të nivelit të detit që nga viti 1979. Shkencëtarët thonë se edhe rritjet e vogla mund të kenë pasoja të rëndësishme për zonat bregdetare.
Për çdo centimetër të rritjes së nivelit të detit, vlerësohet se dy deri në tre milionë njerëz më shumë mund të përballen me përmbytje vjetore bregdetare.
Humbja e akullit u ngadalësua mes viteve 2020 dhe 2023, por kërkuesit thonë se kjo reflektonte modele atmosferike afatshkurtra sesa një ndryshim në trendin afatgjatë. Ata gjithashtu paralajmërojnë se reagimet e shtresave të akullit ndaj ndryshimeve klimatike mund të marrin dekada. Kjo do të thotë se humbja e akullit mund të vazhdojë edhe nëse ngrohja globale do të vihej nën kontroll.
Studimi u publikua në revistën Scientific Data.
