Ministria e Financave ka miratuar udhëzimin që i hap rrugë zbatimit praktik të ligjit për fshirjen, shuarjen dhe pagesën e detyrimeve tatimore dhe doganore. Udhëzimi nr. 11, datë 14 maj 2026, përcakton rregullat që do të ndjekin Tatimet, njësitë vendore dhe Doganat për faljen e borxheve të vjetra, pagesën me kushte të detyrimeve të mëvonshme dhe publikimin e listës së përfituesve më të mëdhenj.
Në thelb, bëhet fjalë për një skemë të gjerë lehtësimi për tatimpaguesit dhe subjektet debitore, që përfshin detyrime ndaj administratës tatimore qendrore, administratës tatimore vendore dhe administratës doganore. Përfitues do të jenë subjektet aktive, pasive, të çregjistruara apo me statuse të tjera në sistemin tatimor e-Tax, si dhe subjektet debitore ndaj Doganave, në varësi të periudhës dhe llojit të detyrimit.
Udhëzimi parashikon që detyrimet tatimore të papaguara që u përkasin periudhave deri në dhjetor 2014 të fshihen automatikisht, me përjashtim të kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore. Në këtë kategori përfshihen detyrimet e regjistruara në sistemin informatik, si edhe ato jashtë sistemit, por të regjistruara në kontabilitetin e drejtorive rajonale tatimore. Po ashtu, fshihen detyrimet vendore të papaguara që u përkasin periudhave deri më 31 dhjetor 2014.
Një tjetër kategori përfitimi lidhet me gjobat dhe kamatëvonesat për sigurimet shoqërore dhe shëndetësore para 31 dhjetorit 2014. Ato fshihen automatikisht, përfshirë edhe rastet e të vetëpunësuarve në bujqësi, por pa përfshirë kontributin kryesor. Pra, shteti fal penalitetet dhe interesat, por jo vetë kontributin që lidhet me sigurimet.
Për periudhën 2015 deri në 2019, udhëzimi vendos një skemë me dy alternativa. Tatimpaguesi mund të përfitojë shuarjen e 50 për qind të detyrimit tatimor dhe fshirjen e plotë të gjobave e kamatëvonesave, nëse paguan pjesën tjetër prej 50 për qind njëherësh brenda datës 30 qershor 2026. Alternativa tjetër është pagesa e 75 për qind të detyrimit deri më 31 dhjetor 2026, ndërsa pjesa e mbetur prej 25 për qind shuhet dhe gjobat e kamatëvonesat fshihen plotësisht.
Për detyrimet e periudhës 2020 deri në 2024, logjika është më e kufizuar. Në këtë rast nuk falet principali, por fshihen gjobat dhe kamatëvonesat, me kusht që tatimi, taksa ose tarifa kryesore të paguhet e plotë brenda datës 31 dhjetor 2026. E njëjta qasje zbatohet edhe për gjobat dhe kamatëvonesat e sigurimeve shoqërore e shëndetësore për periudhën 2015 deri në 2024, me kusht që të paguhet 100 për qind kontributi.
Udhëzimi parashikon edhe fshirjen e detyrimeve të tjera, pavarësisht periudhës tatimore. Këtu përfshihen detyrimet e subjekteve persona fizikë ose juridikë të çregjistruar në QKB, me vendim gjykate ose të çregjistruar në administratën tatimore deri më 31 dhjetor 2024. Gjithashtu, fshihen gjobat e llogaritura automatikisht për mosdeklarim në afat deri më 31 dhjetor 2024, si edhe gjobat për deklarata të padorëzuara, nëse deklaratat dorëzohen deri më 30 qershor 2026.
Një pikë e rëndësishme është kompensimi me kreditë tatimore. Tatimpaguesit që kanë tepricë kreditore të TVSH-së apo të një tatimi tjetër përfitojnë nga fshirja ose shuarja e detyrimeve vetëm pasi kjo tepricë të përdoret për të ulur detyrimin e papaguar. Në rast se teprica nuk mbulon të gjithë detyrimin, tatimpaguesi duhet të paguajë pjesën e mbetur sipas kushteve të përcaktuara në ligj, dhe më pas përfiton fshirjen e gjobave dhe kamatëvonesave.
Skema shtrihet edhe te Doganat. Për detyrimet doganore deri më 31 dhjetor 2014, degët doganore duhet të hartojnë listën e plotë të debitorëve dhe të miratojnë fshirjen e detyrimeve të papaguara. Për periudhën 2015 deri më 2019, debitorët doganorë mund të paguajnë 50 për qind të detyrimit brenda 30 qershorit 2026 dhe të përfitojnë shuarjen e pjesës tjetër, ose të paguajnë 75 për qind deri më 31 dhjetor 2026 dhe të përfitojnë shuarjen e 25 për qind të mbetur. Në të dy rastet, gjobat dhe kamatëvonesat fshihen plotësisht.
Për detyrimet doganore të periudhës 2020 deri më 2024, fshihen gjobat dhe kamatëvonesat vetëm nëse paguhet i plotë detyrimi kryesor deri më 31 dhjetor 2026. Udhëzimi parashikon gjithashtu fshirjen automatike të detyrimeve deri në 1 500 lekë për subjektet që nuk kanë borxhe të tjera, si edhe fshirjen e detyrimeve për individë debitorë pa numër identifikimi ose që kanë zhdoganuar me NIPT të përgjithshëm, nëse nuk ka vendim për rikuperim me forcë.
Por falja nuk është për të gjithë. Nga përfitimi përjashtohen subjektet që janë dënuar me vendim gjyqësor të formës së prerë ose janë në proces gjyqësor apo hetimor për vepra penale në fushën tatimore ose doganore. Nëse një subjekt përfiton nga falja dhe më pas rezulton se ndaj tij ka nisur hetim ose proces gjyqësor për vepra të tilla, procedura anulohet dhe detyrimet rivendosen në gjendjen e mëparshme.
Për subjektet që kanë detyrime në proces ankimi administrativ ose gjyqësor, përfitimi është i mundur vetëm nëse ata heqin dorë nga ankimi, padia, ankimi ose rekursi në çdo fazë të gjykimit. Ky akt duhet të paraqitet jo më vonë se data 30 nëntor 2026. Për detyrimet që kanë vendim gjyqësor të formës së prerë në favor të administratës tatimore apo doganore, falja nuk zbatohet.
Një element me rëndësi publike është transparenca. Udhëzimi detyron organet tatimore qendrore, vendore dhe doganore që brenda datës 31 janar 2027 të publikojnë në faqen zyrtare listën e plotë të 3 mijë tatimpaguesve ose subjekteve që kanë përfituar fshirjen apo shuarjen më të madhe të detyrimeve. Në çdo rast, në listë duhet të përfshihen të gjithë subjektet të cilëve u është fshirë ose shuar një detyrim jo më i vogël se 5 milionë lekë.
Administrata tatimore do të njoftojë tatimpaguesit përmes sistemit e-Filing, duke i informuar se efekti i ligjit është pasqyruar në situatën e tyre financiare në sistemin informatik. Për organet vendore dhe doganore, njoftimi bëhet me shkresë zyrtare. Tatimpaguesit që nuk përfitojnë nga fshirja ose shuarja kanë të drejtë të ankohen në gjykatën administrative.
Afati final për zbatimin e skemës është 31 dhjetori 2026. Brenda kësaj date, organet përkatëse duhet të fshijnë nga regjistrat kontabël dhe nga llogaritë e subjekteve debitore detyrimet që përfitojnë nga ligji. Pagesat që kryhen brenda afatit, por reflektohen më vonë në sistem, do të sistemohen deri më 15 janar 2027.
Me këtë udhëzim, qeveria vendos në lëvizje një nga proceset më të gjera të pastrimit të bilanceve tatimore dhe doganore të viteve të fundit. Për bizneset dhe individët debitorë, kjo krijon mundësinë për të mbyllur detyrime të vjetra me kushte lehtësuese. Për administratën, skema synon pastrimin e borxheve të pambledhshme dhe rritjen e arkëtimeve për detyrimet që ende mund të paguhen. Për publikun, pika më e rëndësishme mbetet transparenca mbi përfituesit më të mëdhenj, që pritet të publikohet në fillim të vitit 2027. /skyweb.al
