Një analizë me ndikim ka arritur në përfundimin se ilaçet “revolucionare” për Alzheimerin kanë pak gjasa të sjellin përfitime reale për pacientët.
Studiuesit thanë se efekti i tyre është “shumë më poshtë” nivelit të nevojshëm për të bërë një ndryshim domethënës në jetën e personave me demencë.
Megjithatë, raporti ka shkaktuar reagime të forta nga shkencëtarë të tjerë të njohur, të cilët e cilësojnë atë si thelbësisht të gabuar.
Këto ilaçe janë licencuar në mbarë botën. Por në Mbretërinë e Bashkuar, sistemi shëndetësor publik (NHS) nuk i financon, ndërsa një trajtim 18-mujor kushton rreth 90,000 paund në mënyrë private. Kjo i bën ato të papërballueshme për shumicën e njerëzve, duke ngritur pyetjen: edhe nëse do të kishe mundësi financiare, a ia vlejnë?
Ilaçet synojnë një substancë ngjitëse, të quajtur beta-amiloid, që grumbullohet midis qelizave të trurit në sëmundjen e Alzheimerit.
Nën pritshmëri
Antitrupat, të ngjashëm me ata që trupi prodhon për të luftuar viruset apo bakteret – janë krijuar për të identifikuar dhe larguar këtë amiloid nga truri.
Për vite me radhë kjo qasje dështoi, por provat klinike të dy ilaçeve të fundit, donanemab dhe lecanemab, treguan se ato mund të ngadalësojnë përkeqësimin e funksioneve njohëse. Ky ishte një moment historik, pasi për herë të parë një ilaç arriti të ngadalësojë dëmtimin e trurit në Alzheimer.
Organizata Cochrane Collaboration, e njohur për analizat e saj të pavarura dhe rigoroze të të dhënave mjekësore, shqyrtoi 17 studime me 20,342 pjesëmarrës mbi ilaçet që heqin amiloidin nga truri.
Në përgjithësi, përfundimi ishte se kjo qasje e ngadalëson sëmundjen, por jo mjaftueshëm për të bërë një ndryshim të rëndësishëm për pacientët.
Ndërkohë, këto ilaçe shoqërohen me rreziqe si ënjtje dhe gjakderdhje në tru. Ato gjithashtu kërkojnë administrim çdo dy deri në katër javë dhe kanë kosto të lartë.
Një nga autorët e raportit, profesori Edo Richard nga Qendra Mjekësore Universitare Radboud në Holandë, tha se do t’u shpjegonte pacientëve të tij: “Me shumë gjasa nuk do të përfitoni nga këto ilaçe dhe ato mund të jenë të vështira për ju dhe familjen tuaj. Është shumë e rëndësishme të jemi të sinqertë dhe të mos japim shpresa të rreme.”
Ai shtoi se duhet të eksplorohen metoda të tjera trajtimi, si fokusimi te inflamacioni në tru.
Gjetjet e raportit janë mbështetur edhe nga kritikë të hershëm të këtyre ilaçeve. Profesori Robert Howard nga University College London tha se është “e padrejtë” që këto trajtime janë promovuar në mënyrë që ka ngritur shpresa të pabazuara te familjet.
Megjithatë, ekspertë të tjerë kundërshtojnë këtë analizë, duke theksuar se ilaçet më të reja funksionojnë ndryshe dhe nuk duhet të grupohen me ato të vjetrat që kanë dështuar.
Profesori Bart De Strooper nga Instituti Britanik për Kërkimin e Demencës në UCL tha se raporti “nuk e sqaron provën shkencore, por e ngatërron atë”, duke e cilësuar si një analizë me mangësi themelore.
Ndërkohë, Dr Richard Oakley nga Shoqata e Alzheimerit theksoi se rezultatet duhet të interpretohen me kujdes dhe pa minimizuar dekada kërkimesh shkencore.
Aktualisht, në Mbretërinë e Bashkuar këto ilaçe mund të merren vetëm në mënyrë private, duke i bërë të paarritshme për shumicën e pacientëve.
Instituti Kombëtar për Shëndetin dhe Ekselencën në Kujdes (NICE), që vendos cilat ilaçe financohen nga NHS, i ka refuzuar më parë këto trajtime, por po rishikon sërish provat, duke marrë parasysh edhe barrën mbi kujdestarët jo të paguar.
