Lëvizjet e fundit të gjigantëve amerikanë të naftës dhe gazit në Greqi po zhvendosin vëmendjen nga ujërat në jug të Kretës drejt Detit Jon, një zonë që shtrihet deri pranë kufirit detar me Shqipërinë dhe që konsiderohet gjithnjë e më premtuese për zbulimin e hidrokarbureve.
Në të njëjtën kohë, diplomacia greke ka shtuar përpjekjet për të çuar përpara një marrëveshje përfundimtare për kufirin detar me Shqipërinë, një proces që prej vitesh mbetet i pazgjidhur.
Megjithëse nuk ka asnjë deklarim zyrtar që i lidh drejtpërdrejt këto dy zhvillime, zhvendosja e interesit të kompanive amerikane drejt Jonit po shton pikëpyetjet nëse përcaktimi përfundimtar i kufijve detarë po merr rëndësi të re për shkak të perspektivës energjetike të zonës.
Sinjali më i fundit erdhi nga Chevron, e cila bleu 70% të të drejtave të kërkimit dhe shfrytëzimit në bllokun detar “Block 10”, pranë Gjirit të Kyparissias, nga HELLENIQ ENERGY.
Deri tani kompania greke zotëronte e vetme të gjithë koncesionin.
Marrëveshja vjen vetëm disa muaj pasi ExxonMobil hyri në “Block 2” në Detin Jon, ndërsa paralelisht vendosi të tërhiqet nga koncesioni “West of Crete”, në jug të Kretës.
Sipas specialistëve të sektorit, kompanitë e mëdha po orientohen drejt zonave ku ekzistojnë më shumë të dhëna gjeologjike dhe ku rreziku i investimit konsiderohet më i ulët.
Kjo është arsyeja pse Deti Jon po fiton terren ndaj zonave pranë Kretës.
HELLENIQ ENERGY ka kryer prej vitesh studime sizmike 2D dhe 3D në blloqet e Jonit, duke krijuar një bazë të konsiderueshme të dhënash për strukturat e mundshme naftëmbajtëse dhe gazmbajtëse.
Në të njëjtën kohë, Energean po përgatitet të kryejë shpimin e parë kërkimor në Detin Jon pas afro 40 vitesh.
Operacioni do të zhvillohet në thellësi mbi 800 metra dhe konsiderohet një test vendimtar për potencialin real të rajonit.
Prania e njëkohshme e Chevron, ExxonMobil dhe Energean në Jon po e kthen këtë zonë në qendrën kryesore të kërkimeve për hidrokarbure në Greqi.
Pikërisht për këtë arsye, zhvillimet po ndiqen me interes edhe në Shqipëri.
Një pjesë e zonave ku po përqendrohen investimet ndodhen pranë hapësirave detare që lidhen me procesin e përcaktimit përfundimtar të kufirit mes dy vendeve.
Prej vitesh Athina ka kërkuar zgjidhjen përfundimtare të çështjes së detit, ndërsa së fundmi tema është rikthyer sërish në agjendën diplomatike mes dy vendeve.
Nëse Deti Jon konfirmon praninë e rezervave të rëndësishme të naftës apo gazit, rëndësia ekonomike e kufirit detar mes Shqipërisë dhe Greqisë mund të bëhet edhe më e madhe se sa vlerësohej deri më sot.
Për momentin, nuk ka prova që lidhin drejtpërdrejt interesin energjetik me ritmin e diskutimeve diplomatike, por fakti që kompanitë më të mëdha amerikane po zhvendosin miliarda dollarë investime nga Kreta drejt Jonit po e bën këtë zonë gjithnjë e më strategjike për të ardhmen energjetike të Mesdheut Lindor. /skyweb.al
