Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara ka miratuar një rezolutë që synon ndryshimin e mënyrës se si paraqitet bota në harta. Nisma, e quajtur “Correct the Map”, u mbështet nga 164 vende, ndërsa gjashtë abstenuan dhe vetëm Shtetet e Bashkuara votuan kundër.
Propozimi, i mbështetur nga vendet anëtare të Bashkimit Afrikan dhe Bahamas, synon të korrigjojë shtrembërimet e krijuara nga përdorimi prej shekujsh i disa projeksioneve hartografike, veçanërisht mënyrën se si paraqitet madhësia e Afrikës dhe e rajoneve të tjera pranë ekuatorit.
Pse po ndryshohet harta?
Një pjesë e madhe e hartave që përdoren sot bazohen në projeksionin Mercator, të krijuar në vitin 1569 nga hartografi evropian Gerardus Mercator.
Projeksioni Mercator është shumë i dobishëm për lundrim, pasi ruan drejtimet dhe këndet, por ka një mangësi të rëndësishme: shtrembëron madhësinë e territoreve. Sa më larg ekuatorit të ndodhet një vend, aq më i madh mund të duket në hartë krahasuar me sipërfaqen e tij reale.
Një nga shembujt më të njohur është Groenlanda. Në hartat Mercator, ajo mund të duket pothuajse sa Afrika, ndërsa në realitet Afrika është rreth 14 herë më e madhe.
Këto ndryshime vizuale kanë ndikuar edhe në mënyrën se si njerëzit e perceptojnë madhësinë dhe peshën gjeografike të rajoneve të ndryshme të botës, veçanërisht Afrikës, Amerikës Latine dhe Azisë Jugore.
“Equal Earth”, alternativa e propozuar
Në vend të projeksionit Mercator, rezoluta rekomandon përdorimin e “Equal Earth”, një projeksion hartografik i krijuar në vitin 2018.
Ndryshe nga Mercator, Equal Earth është një projeksion me sipërfaqe të barabarta, që do të thotë se ruan më mirë raportet reale të madhësisë së kontinenteve dhe vendeve.
Në këtë paraqitje, Afrika zë një hapësirë dukshëm më të madhe, ndërsa Groenlanda dhe territoret e tjera pranë poleve nuk duken të zmadhuara në të njëjtën mënyrë.
Bashkimi Afrikan e ka mbështetur tashmë përdorimin e kësaj harte dhe ka kërkuar që ajo të përdoret edhe nga institucionet ndërkombëtare. Edhe Franca e ka mbështetur nismën. Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, ka deklaruar se vendi do të largohet nga përdorimi i projeksionit Mercator dhe do të favorizojë harta që pasqyrojnë më saktë madhësinë reale të territoreve.
A mund të ndryshojnë edhe hartat digjitale?
Nisma mund të ketë ndikim edhe përtej hartave të shtypura. Rezoluta u bën thirrje kompanive teknologjike dhe platformave që ofrojnë harta digjitale të marrin në konsideratë përdorimin e projeksioneve që paraqesin më saktë sipërfaqen e territoreve.
Platforma të njohura të hartave online përdorin aktualisht variante të projeksionit Mercator, kryesisht për arsye praktike dhe teknike.
Edhe vende të tjera kanë kritikuar prej kohësh mënyrën se si paraqiten në hartat tradicionale. Zelanda e Re, për shembull, shpesh shfaqet në skajin e poshtëm të hartave botërore, duke krijuar përshtypjen se ndodhet disi “jashtë” hartës.
Një mënyrë tjetër për ta parë botën
Qëllimi i Equal Earth nuk është thjesht të zëvendësojë një hartë me një tjetër. Debati lidhet edhe me mënyrën se si hartat ndikojnë në perceptimin tonë për botën.
Asnjë hartë e sheshtë nuk mund ta paraqesë Tokën në mënyrë perfekte, pasi planeti është tredimensional. Çdo projeksion duhet të bëjë kompromise: disa ruajnë më mirë formën, të tjera drejtimin, distancën ose sipërfaqen.
Equal Earth synon të ruajë më mirë raportet reale të sipërfaqeve, duke ofruar një pamje më të ekuilibruar të kontinenteve.
Në këtë kuptim, ndryshimi i hartës është më shumë sesa një çështje teknike: është një përpjekje për ta paraqitur botën në një mënyrë që i afrohet më shumë realitetit gjeografik.
