Të vendosësh duart në tokë dhe të prekësh barin, pemët apo myshkun mund të sjellë një gamë të gjerë përfitimesh shëndetësore, si për lëkurën, ashtu edhe për sistemin imunitar në përgjithësi.
Çdo ditë bëj një shëtitje të gjatë në parkun më të afërt me shtëpinë time, pothuajse si një ritual. Ka shumë lloje pemësh për të parë, një shumëllojshmëri gjithnjë në ndryshim lulesh aromatike në pranverë dhe këngët e zogjve mbushin ajrin. Por përvoja ime shqisore zakonisht përfundon aty. Pavarësisht se sa baltë marrin këpucët, zakonisht kthehem në shtëpi me duar të pastra.
Megjithatë, kërkimet sugjerojnë se ia vlen të zgjasim dorën për të prekur pemët, shkurret dhe tokën pranë të cilave zakonisht kalojmë.
Mira Grönroos, ekologe dhe studiuese e lidhjes mes natyrës dhe shëndetit në Institutin Finlandez të Mjedisit, u kërkoi njerëzve të fërkonin duart me tokë dhe myshk për 20 sekonda, si pjesë e një eksperimenti. Ajo zbuloi se numri dhe larmishmëria e mikrobeve në lëkurën e tyre u rritën, edhe pasi ata i shpëlanë duart me ujë rubineti.
“Me sy të lirë, duart e tyre dukeshin të pastra”, thotë ajo, “por ndryshimi ishte shumë i madh”.
Ideja se mund të kemi më shumë baktere në lëkurë mund të mos tingëllojë aspak tërheqëse. Por kur një përzierje e pasur mikroorganizmash jeton së bashku, mikrobet mbajnë njëri-tjetrin nën kontroll dhe na mbrojnë nga bakteret më të dëmshme, që shkaktojnë sëmundje.
Një numër gjithnjë e më i madh studimesh tregon se kontakti me materiale natyrore, si toka dhe bimët, është një mënyrë e thjeshtë për të rritur shumëllojshmërinë mikrobiale të lëkurës. Kjo jo vetëm që i bën mirë lëkurës, por mund të ndikojë pozitivisht edhe në sistemin imunitar.
Njëzet sekonda nuk janë shumë – dhe unë do të ndaloja me kënaqësi gjatë shëtitjes për të prekur lëvoren e një peme ose për t’u ulur në bar. Por edhe më shumë kontakt do të ishte më mirë, thotë Grönroos, pasi në eksperimentin e saj “mikrobiota e lëkurës u rikthye shumë shpejt në një gjendje të ngjashme me atë që kishte përpara”.
Rezultatet sugjerojnë se kontakti i zgjatur ose i shpeshtë i lëkurës me natyrën mund të ndryshojë ndjeshëm atë që ndodh në lëkurën tonë dhe në organizmin tonë.
Duart plot baltë
Duart e pista nga balta janë diçka e zakonshme për fëmijët në kopshtin Aurinkolinna, në Finlandën qendrore. Ata kalojnë të paktën disa orë çdo ditë duke luajtur jashtë, në një hapësirë të rrethuar nga pemë, duke vrapuar mes shkurreve dhe pemëve, duke u ngjitur në litarë, duke ndërtuar kështjella me rërë, duke u hedhur në pellgje dhe duke marrë grushte me dhe e copa druri.
Në fund të çdo dite, ata janë të mbuluar me baltë nga koka te këmbët.
Tani shkencëtarët po studiojnë se si kjo mund të jetë e dobishme për shëndetin e tyre. Duke analizuar mikrobet në lëkurë, pështymë dhe jashtëqitje, si dhe mostrat e gjakut dhe flokëve, studiuesit po mësojnë se çfarë ndodh me sistemin imunitar të fëmijëve gjatë një periudhe trevjeçare, kur natyra përfshihet në oborret ku ata luajnë çdo ditë.
Aurinkolinna është një nga 43 kopshtet e fëmijëve në Finlandë që marrin pjesë në projektin kërkimor Vahvistu, i cili bazohet në një studim të mëparshëm dyvjeçar të udhëhequr nga shkencëtarja e mjedisit Marja Roslund.
Në vitet 2016–2017, ajo solli një pjesë të dyshemesë së pyllit në oborrin e një kopshti fëmijësh – së bashku me torfë dhe kuti për mbjellje – dhe mati ndikimin tek bakteret e lëkurës, pështymës dhe zorrëve të fëmijëve pasi ata luajtën rregullisht aty për 28 ditë dhe më pas përsëri pas një viti.
Krahasuar me fëmijët që luanin në një oborr të shtruar, ata që luanin mbi sipërfaqen e ngjashme me dyshemenë e pyllit kishin një shumëllojshmëri më të madhe mikrobesh në lëkurë edhe një vit më vonë.
Kjo shumëllojshmëri është e rëndësishme për shëndetin e lëkurës. Rritja e diversitetit të baktereve në lëkurë mund të pengojë bakteret që shkaktojnë sëmundje të bëhen dominuese, duke mbajtur në ekuilibër komunitetin mikrobial, thotë Roslund.
“Sëmundja është si një diktator, ndërsa lëkura e shëndetshme është si një demokraci”, shprehet ajo.
Hulumtimi i Roslund tregoi se kishte më pak patogjenë potencialë në lëkurën e fëmijëve pasi ata kishin luajtur në sipërfaqen e pyllit. Kjo ka të ngjarë të ndodhë sepse numri dhe larmishmëria e mikroorganizmave të tjerë i “shtyjnë jashtë” këto baktere të këqija.
“Meqë ka kaq shumë nga mikrobet e tjera, nuk mbetet shumë hapësirë për patogjenët”, thotë ajo.
Lëkurë e shëndetshme, trup i shëndetshëm
Kujdesi për lëkurën sjell përfitime që shkojnë shumë më thellë. Shëndeti i lëkurës mund të ndikojë në aktivitetin hormonal, sëmundjet kardiovaskulare dhe madje edhe në funksionet njohëse.
Në veçanti, kërkimet kanë filluar të tregojnë se ekspozimi i lëkurës ndaj një shumëllojshmërie bakteresh mund të ndikojë në sistemin tonë imunitar.
Roslund u kërkoi një grupi fëmijësh të vegjël të luanin në një kuti me rërë të pasuruar me tokë të pasur me mikroorganizma të ndryshëm. Një grup tjetër luajti në një kuti me rërë që dukej njësoj, por përmbante një shumëllojshmëri më të ulët mikrobesh.
Siç mund të pritej, shumëllojshmëria e disa baktereve në lëkurën e fëmijëve u rrit kur ata luajtën në kutinë me rërë të pasur me mikroorganizma.
Por pati edhe ndryshime në disa tregues të sistemit imunitar, të quajtur citokina, në mostrat e gjakut të këtyre fëmijëve. Këto ndryshime lidhen me rregullimin e sistemit imunitar – aftësinë e tij për të luftuar kërcënimet pa u bërë tepër aktiv.
Janë pikërisht këto dhe gjetje të ngjashme që frymëzuan projektin Vahvistu.
Në Aurinkolinna, financimi nga qeveria ka ndihmuar në transformimin e oborrit, i cili tani përfshin copa druri në vend të zhavorrit, një hapësirë më të madhe me rërë dhe shtigje prej druri, krahas pemëve të mështeknës dhe pishave që ndodheshin aty më parë.
Kërkimi pas projektit Vahvistu mbështet atë që njihet si “hipoteza e biodiversitetit” – ideja se ajri, bimët dhe toka e pasur me një shumëllojshmëri të madhe mikroorganizmash kanë një ndikim të rëndësishëm në mikrobiomën e njeriut dhe, rrjedhimisht, në shëndetin tonë.
Prej kohësh është sugjeruar se humbja e biodiversitetit në mjedisin tonë mund të jetë një nga arsyet pas rritjes së sëmundjeve dhe çrregullimeve që lidhen me sistemin imunitar. Hulumtimi i Roslund mund të ndihmojë për të shpjeguar se si dhe pse ndodh kjo.
Ajo zbuloi se një familje bakteresh, e njohur si gamaproteobakteret, luan një rol veçanërisht të rëndësishëm.
Diversiteti i gamaproteobaktereve u rrit në lëkurën e fëmijëve kur ata luanin në oborrin me sipërfaqe të ngjashme me dyshemenë e pyllit. Sipas saj, kjo rritje lidhej me një numër më të madh të qelizave T rregulluese, qeliza të bardha të gjakut që ndihmojnë në kontrollimin dhe balancimin e sistemit imunitar dhe që janë të rëndësishme për parandalimin e sëmundjeve autoimune.
Për momentin, nuk është ende e qartë se çfarë do të thotë kjo për sëmundjet e lidhura me sistemin imunitar, si ekzema, astma apo alergjitë.
“Ende nuk mund të themi se, nëse keni kontakt me natyrën, nuk do të prekeni nga astma, për shembull. Por duket se kjo mund të zvogëlojë mundësinë e zhvillimit të këtyre çrregullimeve të sistemit imunitar”, thotë Grönroos.
Marre nga BBC
/skyweb.al
