IBM (IBM.N) dhe NASA njoftuan të enjten publikimin e një modeli të inteligjencës artificiale (AI) me burim të hapur, i krijuar për të ndihmuar shkencëtarët të analizojnë dekada të të dhënave mbi vëzhgimin e Hënës dhe për të mbështetur planet për një prani të qëndrueshme njerëzore në Hënë, shkruan Reuters.
Modeli Themelor Hënor i NASA-s dhe IBM-së (NASA-IBM Lunar Foundation Model) është një mjet AI i disponueshëm publikisht, i krijuar për studimin e Hënës. Ai është trajnuar duke përdorur më shumë se 30 shtresa të dhënash të mbledhura nga nëntë instrumente në katër misione të NASA-s, përfshirë Lunar Reconnaissance Orbiter.
Modeli i ri i bashkohet familjes së modeleve të hapura bazë Prithvi të IBM-së dhe NASA-s, të cilat mbulojnë fusha të tilla si të dhënat gjeohapësinore, moti dhe aplikacione të tjera.
Modeli mund t’i ndihmojë studiuesit të identifikojnë depozita të mundshme akulli në rajonet e Hënës që janë përherë në hije, të hartografojnë krateret për të përzgjedhur zona të sigurta për uljen e mjeteve hapësinore dhe të studiojnë formacionet vullkanike. Këto detyra tradicionalisht kanë kërkuar që shkencëtarët të analizojnë manualisht harta dhe imazhe ose të mbështeten në mjete të mësimit makinerik me rezolucion më të ulët.
Në testet krahasuese, modeli identifikoi karakteristikat kryesore të sipërfaqes hënore me një saktësi deri në 23% më të lartë se metodat e përdorura gjerësisht, sipas NASA-s dhe IBM-së.
Akulli hënor është veçanërisht i rëndësishëm për agjencitë hapësinore, sepse tregon praninë e ujit dhe oksigjenit, burime që konsiderohen thelbësore për një bazë të ardhshme në Hënë dhe për prodhimin e karburantit të raketave për misionet drejt Marsit.
Programi Artemis i NASA-s synon të rikthejë astronautët në Hënë në vitin 2028, duke testuar teknologji të reja për një prani të qëndrueshme njerëzore atje dhe për misionet e ardhshme drejt Marsit. /skyweb.al
