Ish-drejtoresha e SHISH, Vlora Hyseni, është nën hetim nga SPAK për dy vepra penale: përkrahjen e autorit të krimit dhe zbulimin e akteve ose të dhënave sekrete. Nëse akuzat do të provohen në gjykatë, pasojat penale varen nga mënyra se si do të vlerësohen faktet dhe nga dispozitat përfundimtare të ngritura nga prokuroria.
Rasti i Vlora Hysenit është pjesë e procedimit penal nr. 20/1 të vitit 2025. Më 21 shtator 2026, Gjykata e Posaçme, pas kërkesës së SPAK, caktoi ndaj saj masën e arrestit në shtëpi dhe pezullimin e ushtrimit të një detyre ose shërbimi publik. SPAK e identifikon Hysenin si person nën hetim për veprat e parashikuara nga nenet 320/2 dhe 295/a/1 të Kodit Penal.
Ndërkohë, Hyseni është larguar tashmë nga drejtimi i SHISH. Më 22 shtator, presidenti Bajram Begaj dekretoi shkarkimin e saj nga detyra e drejtoreshës së Shërbimit Informativ të Shtetit.
Por pyetja që ngrihet tani është: Çfarë rrezikon konkretisht Hyseni nëse hetimi i SPAK përfundon me prova dhe gjykata arrin në përfundimin se veprat janë kryer?
Përkrahja e autorit të krimit – deri në 5 vjet burg
Një nga veprat për të cilën Hyseni po hetohet është ajo që në raportimet publike është identifikuar si “Përkrahja e autorit të krimit”.
Teksti i Kodit Penal e parashikon këtë vepër në nenin 302. Sipas dispozitës, personi që i siguron autorit të një krimi ushqime, mjete jetese, banesë, vendqëndrim ose në mënyra të tjera e ndihmon atë me qëllim që t’i shpëtojë kërkimit, kapjes ose arrestimit, dënohet me gjobë ose burgim deri në pesë vjet.
Ekziston edhe një rrethanë më e rëndë. Kur kjo vepër lidhet me disa prej veprave penale të listuara shprehimisht në Kodin Penal, dënimi parashikohet nga dy deri në shtatë vjet burgim.
Pra, nëse akuza ndaj Hysenit për këtë vepër do të provohej, tavani i dënimit nuk mund të përcaktohet vetëm duke parë titullin e veprës; duhet parë edhe me cilën vepër konkrete lidhet përkrahja, nëse provohet se ka ndodhur dhe nëse plotësohen kushtet e paragrafit të dytë të nenit përkatës.
Akuza për zbulimin e të dhënave sekrete – deri në 5 vjet burg
Akuza tjetër është më e qartë në pikën e saj ligjore: neni 295/a/1 i Kodit Penal.
Kjo dispozitë lidhet me zbulimin ndaj të tretëve të të dhënave që ligji i përcakton si sekret, kur veprimi kryhet nga një funksionar publik ose person i ngarkuar me shërbim publik, në kundërshtim me detyrën ose duke abuzuar me cilësitë e tij.
Për këtë rast, ligji parashikon gjobë ose burgim deri në pesë vjet.
Kjo do të thotë se, nëse SPAK arrin të provojë të gjitha elementet e veprës dhe gjykata e shpall Hysenin fajtore sipas kësaj dispozite, dënimi i parashikuar nga ligji mund të shkojë deri në 5 vjet burgim.
Por edhe këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: pesë vjet është maksimumi ligjor i parashikuar nga dispozita, jo dënimi automatik.
Gjykata nuk është e detyruar të japë maksimumin e dënimit. Masa konkrete përcaktohet në bazë të rrethanave të çështjes, provave, rolit të personit dhe rregullave të përgjithshme të individualizimit të dënimit.
Çfarë ndodh nëse provohen të dyja veprat?
Nëse prokuroria arrin të provojë të dyja veprat dhe gjykata e shpall Hysenin fajtore për të dyja, situata nuk përkthehet automatikisht në një llogaritje të thjeshtë “5 + 5 vjet”.
Në rastet e konkurrimit të veprave penale, mënyra e caktimit të dënimit përcaktohet nga rregullat e Kodit Penal për bashkimin e dënimeve. Për këtë arsye, nuk mund të thuhet pa parë kualifikimin përfundimtar juridik se Hyseni rrezikon automatikisht 10 vjet burg.
Nëse, për shembull, do të provohej vetëm vepra e zbulimit të të dhënave sekrete sipas nenit 295/a/1, kufiri maksimal i asaj dispozite është pesë vjet.
Nëse do të provohej edhe përkrahja e autorit të krimit sipas dispozitës përkatëse, do të hynin në lojë edhe rregullat për bashkimin e dënimeve dhe, në varësi të faktit penal të lidhur me këtë akuzë, edhe kufijtë e veçantë të parashikuar nga ligji.
Çfarë duhet të provojë SPAK?
Për një eventualitet dënimi nuk mjafton që Hyseni të ketë pasur një detyrë të lartë shtetërore apo të ketë pasur akses në informacion të klasifikuar.
Prokuroria duhet të provojë elementet konkrete të veprave penale.
Për akuzën e zbulimit të të dhënave sekrete, ndër të tjera, duhet të provohet se bëhej fjalë për të dhëna që ligji i përcakton si sekret dhe se ato janë zbuluar ndaj të tretëve në kushtet e përcaktuara nga neni 295/a.
Ndërsa për përkrahjen e autorit të krimit duhet të provohet ndihma konkrete dhe qëllimi për ta ndihmuar autorin t’i shpëtojë kërkimit, kapjes ose arrestimit, nëse kjo është dispozita që në fund do të zbatohet nga organi i akuzës dhe gjykata.
Kjo është arsyeja pse përfundimi i hetimit dhe provat që do të administrohen nga SPAK do të jenë vendimtare.
Arresti në shtëpi nuk është dënim
Një tjetër dallim i rëndësishëm është ai mes masës së sigurimit dhe dënimit penal.
Gjykata ka caktuar ndaj Hysenit arrestin në shtëpi dhe pezullimin nga detyra. Këto janë masa të marra gjatë procesit penal dhe nuk përbëjnë një vendim përfundimtar mbi fajësinë.
SPAK vetë ka theksuar se personat e përfshirë në procedim gëzojnë prezumimin e pafajësisë deri në vërtetimin e fajësisë me vendim gjyqësor të formës së prerë.
Hyseni u vetëdorëzua më 23 shtator, pasi më herët ndodhej jashtë vendit dhe masa e arrestit në shtëpi nuk ishte ekzekutuar.
Çfarë është në lojë për ish-drejtoreshën e SHISH?
Në planin penal, rreziku kryesor lidhet me dy akuza që mund të sjellin dënim me burgim nëse provohen. Për zbulimin e të dhënave sekrete, neni 295/a/1 parashikon deri në pesë vjet burgim.
Për akuzën e përkrahjes së autorit të krimit, dispozita përkatëse parashikon deri në pesë vjet burgim dhe, në rastet e posaçme të parashikuara nga ligji, nga dy deri në shtatë vjet.
Por asnjë nga këto shifra nuk do të thotë se ky është dënimi që do të marrë Vlora Hyseni. Për këtë do të duhej që SPAK të përfundonte hetimin, të formulonte akuzën përfundimtare, çështja të shqyrtohej në gjykatë dhe fajësia të provohej përtej standardit të kërkuar nga ligji.
Në këtë fazë, ajo mbetet person nën hetim, ndërsa pyetja se sa i rëndë mund të jetë dënimi eventual varet nga provat që do të paraqiten, kualifikimi përfundimtar juridik dhe vlerësimi që do t’u bëjë gjykata.
Pra, ajo që mund të thuhet me siguri në këtë fazë është se Hyseni përballet me akuza që, nëse provohen, parashikojnë dënime me burgim; por nuk ka ende një vendim fajësie dhe as një dënim të përcaktuar. (AP)
