Kontrolli i mbështetjes që shteti u jep bizneseve propozohet të kalojë nga strukturat e Ministrisë së Ekonomisë te Autoriteti i Konkurrencës. Një projektligj i hedhur për konsultim publik parashikon ndryshimin e institucionit që shqyrton nëse këto përfitime jepen në përputhje me ligjin.
Bëhet fjalë për subvencione, grante dhe lehtësi fiskale që përbëjnë ndihmë shtetërore. Këto masa ulin kostot ose mbështesin financiarisht kompanitë përfituese, duke u dhënë një avantazh ndaj bizneseve të tjera. Kontrolli synon të sigurojë që ky avantazh të jetë i ligjshëm dhe të mos shtrembërojë konkurrencën në treg.
Në praktikë, institucionet shtetërore do të vazhdojnë të hartojnë dhe të japin mbështetje për bizneset, ndërsa vlerësimin e saj do ta bëjë Konkurrenca. Relacioni që shoqëron projektligjin e lidh ndryshimin me nevojën për të ndarë kontrolluesin nga institucionet që japin ndihmën.
Problemi është evidentuar edhe nga Komisioni Europian. Në raportin e vitit 2025, ai konstatoi se pavarësia e Komisionit të Ndihmës Shtetërore ende nuk ishte garantuar për shkak të lidhjes së tij me ministrinë. Raporti kërkonte gjithashtu më shumë staf dhe rezultate më të forta në kontrollin e ndihmave.
Projektligji parashikon që Konkurrenca të mos kërkojë apo marrë udhëzime nga Këshilli i Ministrave, ministritë, dhënësit e ndihmës ose palë të tjera gjatë shqyrtimit, hetimit dhe vendimmarrjes.
Pas transferimit të kompetencave, Komisioni i Konkurrencës do të shqyrtojë skemat e mbështetjes dhe ndihmat për kompani të veçanta. Kur konstatohet ndihmë e paligjshme ose në kundërshtim me rregullat, ai do të mund të urdhërojë pezullimin, ndryshimin apo kthimin e saj.
Kompetenca për të kërkuar kthimin e ndihmave ekziston edhe në ligjin aktual. Megjithatë, sipas raportit europian të vitit 2025, komisioni ekzistues deri atëherë nuk e kishte përdorur.
Një tjetër ndryshim është përfshirja e bujqësisë dhe peshkimit në fushën e këtij ligji. Kjo do t’i nënshtrojë skemat e mbështetjes në këta sektorë rregullave të kontrollit të ndihmës shtetërore.
Autoriteti i Konkurrencës do të raportojë çdo vit në Kuvend, brenda 30 qershorit, për zbatimin e rregullave dhe ndihmat e dhëna.
Transferimi parashikohet të përfundojë brenda gjashtë muajve nga hyrja në fuqi e ligjit. Pas këtij afati, Komisioni i Ndihmës Shtetërore do të pushojë së funksionuari. Nisma mbetet në konsultim publik deri më 3 nëntor 2026 dhe zbatimi varet nga miratimi i saj. /skyweb.al
