Astronomët në Indi thonë se kanë zbuluar një galaktikë, që ekzistonte kur Universi ishte vetëm 1.5 miliardë vjeç. E ngjashme me Rrugën e Qumëshit, kjo galatikë sfidon mënyrën se si kemi menduar deri tani për formimin e galaktikave pas Big Bengut.
Teksa Universi sot është 13.8 miliardë vjeç, atëherë kjo galaktikë darton 12 miliardë vjet më pare, kur kozmosi ishte vetëm një e dhjeta e moshës së tij aktuale.
Shkencëtarët kanë besuar për kohë të gjatë se galaktikat në këtë periudhë të hershme ishin të çrregullta dhe kaotike në formë. Por kur studiuesit Rashi Jain dhe Yogesh Ëadadekar përdorën teleskopin James Ëebb (JËST) për të vëzhguar të kaluarën e thellë të universit, ata panë një galaktikë të formuar plotësisht në formë spirale, një “rrotë kozmike” të bukur dhe të strukturuar. Hulumtimi i tyre u botua në nëntor në revistën Astronomy and Astrophysics.
“Galaktika duket jashtëzakonisht e ngjashme me Rrugën tonë të Qumështit, megjithëse ekzistonte kur universi ishte vetëm 10% i moshës së tij,” tha Prof. Ëadadekar. Ata e kanë quajtur galaktikën Alaknanda, sipas një lumi në Himalaje.
Galaktika u identifikua në fillim nga Rashi Jain. Ajo thotë se ishte “shumë e emocionuar” kur e pa objektin teksa analizonte të dhënat e James Ëebb.
Ajo kishte shqyrtuar rreth 70,000 objekte, dhe vetëm njëra prej tyre ishte një galaktikë spirale e tipit “grand design”, me diametër rreth 30,000 vite dritë. Kjo nënkupton se galaktika ka dy krahë simetrikë që përdridhen rreth një bërthame të ndritshme, ashtu si galaktikat spirale që shohim sot në fqinjësi të kozmosit.
“Ne mund të shihnim një model tipik ‘rruaza në varg’, ku duken tufat e yjeve përgjatë krahëve spiralë,” shpjegon ajo.
Prof. Ëadadekar fillimisht nuk e besoi zbulimin: “Është befasuese si një galaktikë kaq e madhe, me krahë spiralë, mund të ekzistonte vetëm 1.5 miliardë vjet pas Big Bengut,” tha ai. Galaktika ka rreth 10 miliardë masa diellore, dhe duhet të ketë krijuar yje dhe strukturën e saj masive në vetëm pak qindra milionë vjet – jashtëzakonisht shpejt sipas standardeve kozmike.
Në atë kohë, astronomët besonin se universi ishte ende shumë kaotik dhe galaktikat ishin të vogla e me pak masë. Por Alaknanda është krejt ndryshe: sa një e treta e Rrugës së Qumështit dhe me një ritëm lindjeje yjesh 20–30 herë më të lartë se ai i galaktikës sonë sot.
“Gjetja e një galaktike spirale kaq të formuar në një epokë kaq të hershme është e rrallë, por pikërisht raste të tilla sfidojnë kuptimin tonë për evolucionin e hershëm të universit,” thotë Jain.
Për momentin, ekipi planifikon të aplikojë për vëzhgime të mëtejshme me James Ëebb dhe observatorin ALMA në Kili, për të zbuluar si arriti kjo galaktikë të formonte krahët e saj spiralë kaq herët.
Sepse çelësat e të tashmes dhe të së ardhmes shpesh fshihen thellë në të kaluarën e universit. /Skyweb.al
