Ari ka kaluar euron duke u bërë aktivi i dytë më i rëndësishëm rezervë për bankat qendrore në rang global, sipas një raporti të fundit të publikuar nga Banka Qendrore Evropiane.
Për herë të parë, ari përfaqësoi 20% të rezervave zyrtare globale në vitin 2024, përkundrejt 16% të euros dhe 46% të dollarit amerikan.
Sipas BQE-së, kjo rritje është nxitur nga blerjet rekord të arit nga bankat qendrore dhe rritja e ndjeshme e çmimit të tij në tregjet ndërkombëtare.
“Bankat qendrore kanë vazhduar të grumbullojnë ar në një ritëm rekord,” thuhet në raport, ku theksohet se për të tretin vit radhazi janë blerë mbi 1 000 ton ar, një e pesta e prodhimit global vjetor dhe dyfishi i nivelit mesatar të dekadës së 2010-ës.
Stoku i arit i mbajtur nga bankat qendrore është rikthyer në nivelet e periudhës së sistemit Bretton Woods, që ekzistonte para vitit 1971 kur kursi i këmbimit ndërkombëtar ishte i lidhur me dollarin dhe dollari me arin.
Rezervat zyrtare globale të arit arritën 36.000 ton në vitin 2024, shumë pranë nivelit rekord prej 38.000 ton të mesit të viteve 1960.
Ndër blerësit më të mëdhenj të arit gjatë vitit të kaluar përfshihen India, Kina, Turqia dhe Polonia, sipas të dhënave të Këshillit Botëror të Arit.
Një tjetër faktor kyç është rritja prej 30% e çmimit të arit gjatë vitit 2024, ndjekur nga një rritje tjetër prej 27% vetëm në muajt e parë të 2025-ës, duke e çuar çmimin në një rekord historik prej 3.500 dollarë për onz.
“Kjo sasi e madhe në zotërim, së bashku me çmimet e larta, e bëri arin aktivin e dytë rezervë më të madh në botë në vlerë tregu,” tha BQE.
Edhe pse ari nuk gjeneron interes dhe ka kosto të lartë ruajtjeje, ai shihet si një aset i sigurt universal, shumë likuid dhe i pavarur nga rreziku i palës tjetër apo nga sanksionet.
BQE vëren gjithashtu se pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, shumë vende, veçanërisht ato në zhvillim dhe të afërta gjeopolitikisht me Kinën dhe Rusinë, nisën të rrisin rezervat e tyre në ar për të reduktuar varësinë nga dollari dhe për t’u mbrojtur nga sanksionet financiare.
Sipas një sondazhi të zhvilluar nga BQE me 57 banka qendrore që mbajnë ar në rezervë, motivet kryesore për këto blerje ishin frika nga sanksionet, pritshmëritë për ndryshime në sistemin monetar ndërkombëtar dhe dëshira për të reduktuar varësinë nga dollari amerikan.
Në përfundim, raporti sugjeron se nëse kërkesa për ar vazhdon të rritet, kjo mund të nxisë edhe më shumë furnizimin global me ar në të ardhmen, duke pasqyruar një prirje historike ku çmimet e larta kanë ndikuar në rritjen e prodhimit. /Marrë me shkurtime nga FT
