Më pak se gjysma e punëdhënësve sot i shohin aftësitë e Inteligjencës Artificiale dhe të dhënave si thelbësore, por kjo pritet të ndryshojë shumë shpejt. Raporti Future of Jobs 2025 i Forumit Ekonomik Botëror tregon se tregu i punës po transformohet me ritme të shpejta. Profesione të reja po lindin dhe disa pozicione hyrëse po zhduken si pasojë e automatizimit.
Ndikimi i inteligjencës artificiale në punësim mbetet në qendër të debateve, por prirjet po bëhen të qarta.
Automatizimi po ul kërkesën për role rutinë dhe punonjësit duhet të mbrohen duke investuar te aftësitë që punëdhënësit vlerësojnë më shumë.
Raporti është bazuar në të dhënat e mbi një mijë punëdhënësve globalë me mbi 14 milionë punonjës në njëzet e dy industri dhe pesëdhjetë e pesë ekonomi. Ai rendit aftësitë më të kërkuara deri në vitin 2030.
Mendimi analitik dhe përshtatshmëria mbeten aftësitë kryesore
Sipas WEF, aftësia më e kërkuar është mendimi analitik, të cilin gjashtëdhjetë e nëntë për qind e punëdhënësve e konsiderojnë thelbësor. Pas saj renditen qëndrueshmëria, fleksibiliteti dhe aftësia për t’u përshtatur, që gjashtëdhjetë e shtatë për qind e kompanive i shohin si jetike.
Aftësitë e drejtimit dhe ndikimit social mbeten të rëndësishme për gjashtëdhjetë e një për qind të punëdhënësve. Pesëdhjetë e shtatë për qind theksojnë mendimin krijues si kompetencë kyçe në një treg pune që po ndryshon nga viti në vit.
Raporti tregon se punëdhënësit po vlerësojnë fort aftësitë socio emocionale dhe aftësitë e zhvillimit personal si motivimi, vetëdija, empatia, dëgjimi aktiv dhe të mësuarit gjatë gjithë jetës.
IA dhe big data sot kërkohen më pak, por pritet të shpërthejnë deri në vitin 2030
Aktualisht, më pak se gjysma e punëdhënësve i konsiderojnë IA dhe të dhënat masive si aftësi bazë. Po aq të ulëta janë edhe kërkesat për gjuhët e huaja dhe qytetarinë globale. Aftësia më pak e vlerësuar është përpunimi shqisor, me vetëm gjashtë për qind citim.
Por kur punëdhënësit pyeten për vitet e ardhshme, tabloja ndryshon krejtësisht. Kategoria IA dhe big data pritet të ketë rritjen më të shpejtë të gjitha aftësive deri në vitin 2030, me rritje të pritshme tetëdhjetë e shtatë për qind. Pas saj vijnë rrjetet dhe siguria kibernetike me shtatëdhjetë për qind dhe aftësitë teknologjike me gjashtëdhjetë e tetë për qind.
Rëndësia e mendimit krijues, fleksibilitetit dhe të mësuarit të vazhdueshëm pritet të rritet ndjeshëm. Edhe lidershipi dhe ndikimi social, bashkë me menaxhimin e talenteve, mbeten ndër më të kërkuarat.
Dy aftësi që pritet të humbasin vlerë
Punëdhënësit presin rënie vetëm në dy kategori. Aftësitë manuale me qëndrueshmëri fizike dhe precizion dhe aftësitë bazike të leximit, shkrimit dhe matematikës.
Pandemia dhe përparimi i shpejtë teknologjik sollën ndryshime të mëdha në jetë profesionale, duke sjellë nivele të larta pasigurie për të ardhmen e tregut të punës.
Vendet e zhvilluara parashikojnë ndryshime më të vogla
Transformimi i aftësive nuk do të jetë i njëjtë kudo. Ekonomitë me të ardhura të ulëta dhe mesatare parashikojnë ndryshime më të mëdha, ndërsa vendet e Europës raportojnë stabilitet të lartë. Nga pesëdhjetë e pesë ekonomitë e analizuara, dhjetë nga dymbëdhjetë vendet që presin ndryshimet më të vogla ndodhen në Europë, përfshirë Danimarkën, Holandën, Mbretërinë e Bashkuar, Francën dhe Gjermaninë.
Tregu i punës po ristrukturohet me shpejtësi. Aftësitë teknologjike do të kenë rritjen më të lartë, ndërsa aftësitë thellësisht njerëzore si mendimi analitik, fleksibiliteti, kreativiteti dhe ndikimi social do të mbeten themeli mbi të cilin punonjësit mund të ndërtojnë sigurinë e tyre profesionale në vitet që vijnë.
