Zëvendësimi i avionëve luftarakë aktualë, si Rafale francez dhe Eurofighter-ët gjermanë e spanjollë, me avionë futuristë të gjeneratës së gjashtë deri në vitin 2040 ishte objektivi fillestar i Sistemit të Ajrit të Luftimit të së Ardhmes (FCAS). Ky projekt u nis në vitin 2017 nga presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelarja gjermane Angela Merkel, me synimin për të forcuar aftësitë mbrojtëse të Evropës. Sot, megjithatë, projekti raportohet se ndodhet “në prag të kolapsit”.
Me një kosto të vlerësuar rreth 100 miliardë euro, FCAS nuk kufizohet vetëm në zhvillimin e një avioni të ri luftarak, por parashikon krijimin e një sistemi të integruar që përfshin avionë me pilot dhe pa pilot, të aftë të veprojnë së bashku në misione luftarake dhe zbulimi.
Spanja iu bashkua programit në vitin 2019, duke marrë një pjesë të barabartë prej 33% krahas Francës dhe Gjermanisë.
Megjithatë, projekti është bllokuar vazhdimisht për shkak të mosmarrëveshjeve mbi planifikimin dhe dizajnin midis prodhuesit francez Dassault dhe grupit Airbus, i cili përfaqëson interesat gjermane dhe spanjolle. Përplasjet lidhen jo vetëm me avionin luftarak, por edhe me komponentë të tjerë kyç, si dronët dhe e ashtuquajtura “re luftarake”.
Që në vitin 2022, drejtori ekzekutiv i Dassault paralajmëroi se objektivi për arritjen e gatishmërisë operative deri në vitin 2040 nuk ishte më realist dhe se afati mund të shtyhej deri në vitin 2050. Kompania franceze kërkoi gjithashtu më shumë autonomi në rolin e saj si kontraktore kryesore, një kërkesë që shkaktoi pakënaqësi në Berlin dhe Madrid.
Në janar të këtij viti, kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se “sa i përket zhvillimit dhe ndërtimit të avionëve të përbashkët, po zhvillojmë aktualisht një dialog intensiv me Francën dhe pres që në javët në vijim të arrijmë një vendim të përbashkët”.
Sipas thashethemeve më të fundit, ky vendim mund të nënkuptojë jo rinisjen, por përfundimin e projektit FCAS. /skyweb.al
