Lihtenshtajni është një nga shtetet më të vogla në Europë, por ka ndërtuar një nga sistemet bankare më të fuqishme dhe më të qëndrueshme në botë.
Me një sipërfaqe prej vetëm 160 kilometrash katrorë dhe rreth 41 mijë banorë, principata mes Zvicrës dhe Austrisë menaxhon pasuri financiare shumë më të mëdha se pesha e saj gjeografike apo demografike.
Në vitin 2025, 11 bankat që operojnë në vend menaxhonin rreth 261 miliardë euro fonde të klientëve. Gjatë të njëjtit vit, ato tërhoqën rreth 14.3 miliardë euro para të reja.
Nëse përfshihen edhe kompanitë ndërkombëtare të grupeve bankare të Lihtenshtajnit, fondet nën administrim arrijnë në rreth 569 miliardë euro, një nivel historik për këtë shtet të vogël.
Kjo do të thotë se, në raport me popullsinë, sistemi bankar i Lihtenshtajnit ka përmasa të jashtëzakonshme. Nëse fondet e menaxhuara nga bankat do të ndaheshin për banor, do të korrespondonin me disa milionë euro për secilin.
Lihtenshtajni nuk ka aeroport, nuk ka dalje në det dhe nuk ka monedhë të vetën, pasi përdor frangun zviceran. Megjithatë, pikërisht stabiliteti politik, lidhja me Zvicrën dhe kuadri ligjor fleksibël e kthyen vendin në një qendër të rëndësishme të menaxhimit të pasurive.
Transformimi i principatës nisi në shekullin XX, kur vendi kuptoi se mund ta kthente legjislacionin, taksat e ulëta dhe sekretin financiar në një avantazh ekonomik.
Në vitin 1923, Lihtenshtajni u lidh doganisht dhe monetarisht me Zvicrën. Pak vite më vonë miratoi një ligj fleksibël për kompanitë, fondacionet dhe trustet, duke u ofruar individëve të pasur dhe bizneseve mundësi për të strukturuar dhe mbrojtur pasuritë e tyre.
Në këtë mënyrë, për një shtet pa burime të mëdha natyrore, legjislacioni u kthye në burimin kryesor ekonomik.
Lihtenshtajni nuk kërkoi miliona klientë të vegjël, por një numër të kufizuar klientësh shumë të pasur. Kjo e bëri private banking-un produktin kryesor të vendit.
Avantazhi nuk ishte vetëm taksa e ulët mbi korporatat, që sot është 12.5%, por i gjithë ekosistemi i ndërtuar rreth pasurisë: banka private, avokatë, këshilltarë tatimorë, administratorë fondacionesh dhe menaxherë investimesh.
Për vite me radhë, vendi tërhoqi klientë që kërkonin privatësi dhe distancë nga rreziqet politike, ligjore apo tatimore në vendet e tyre.
Por ky model u godit rëndë në vitin 2008, kur Lihtenshtajni u përfshi në një nga skandalet më të mëdha tatimore në Europë.
Një ish-punonjës i LGT Bank, grup bankar në pronësi të familjes princërore, kopjoi të dhëna të klientëve dhe ua shiti shërbimeve gjermane të inteligjencës për rreth 4.2 milionë euro.
Pas kësaj nisën hetime tatimore në disa vende europiane, ndërsa u zbuluan raste të shumta personash që dyshohej se kishin përdorur llogari dhe struktura në Lihtenshtajn për të fshehur pasuri.
Skandali e detyroi vendin të ndryshonte kurs. Në vitin 2009, Lihtenshtajni u angazhua të zbatonte standardet ndërkombëtare për bashkëpunim tatimor dhe shkëmbim informacioni.
Që nga viti 2017, vendi merr pjesë në shkëmbimin automatik të informacionit tatimor, çka do të thotë se llogaritë bankare nuk janë më të padukshme për autoritetet përkatëse.
Megjithatë, sektori bankar nuk u zhduk. Ai ndryshoi model. Sot Lihtenshtajni nuk tërheq klientë duke u premtuar fshehtësi absolute, por duke ofruar stabilitet, siguri ligjore dhe menaxhim profesional të pasurive të mëdha.
Bankat dhe këshilltarët e specializuar ndihmojnë familje të pasura dhe sipërmarrës të organizojnë investimet, trashëgiminë dhe kalimin e pasurisë te brezat e ardhshëm.
Suksesi i këtij modeli shihet edhe në tregun e punës. Në fund të vitit 2024, në Lihtenshtajn punonin më shumë se 43 mijë persona, ndërsa popullsia rezidente ishte rreth 41 mijë banorë.
Më shumë se gjysma e punonjësve hyjnë çdo ditë nga Zvicra dhe Austria për të punuar në banka, institucione, industri dhe shërbime.
Megjithatë, vendi vijon të mbajë edhe peshën e reputacionit të së kaluarës. Trustet, fondacionet dhe strukturat komplekse ligjore mund të përdoren për qëllime të ligjshme, si trashëgimia, mbrojtja e të miturve apo administrimi afatgjatë i pasurisë familjare.
Por ato mund të përdoren edhe për të fshehur pronarin e vërtetë të pasurisë.
Për këtë arsye, Lihtenshtajni mbetet një nga shembujt më të qartë se si një shtet shumë i vogël mund të ndërtojë një industri globale mbi stabilitetin, taksat e ulëta, ligjin dhe menaxhimin e parasë.
Në praktikë, produkti kryesor i vendit mbetet i njëjtë: siguri për ata që kanë shumë për të humbur. /skyweb.al
