Komisioni Europian ka prezantuar një paketë të re masash për dekarbonizimin e industrisë dhe elektrifikimin masiv të ekonomisë, me synimin për të ulur varësinë e Bashkimit Europian nga importet e karburanteve fosile.
Plani parashikon që pesha e energjisë elektrike në konsumin final të energjisë të rritet nga rreth 23% aktualisht në 46% deri në vitin 2040.
Sipas Komisionit, arritja e këtij objektivi mund të ulë importet e karburanteve fosile me rreth 260 miliardë euro në vit, duke reduktuar ekspozimin e Europës ndaj luhatjeve të tregjeve ndërkombëtare dhe tensioneve gjeopolitike.
Paketa përfshin gjithashtu krijimin e një Banke për Dekarbonizimin Industrial, përmes së cilës synohet të mobilizohen rreth 100 miliardë euro investime për modernizimin e industrisë europiane.
Komisioni synon që Bashkimi Europian të bëhet kontinenti i parë plotësisht i elektrifikuar, duke përshpejtuar përdorimin e energjisë elektrike në transport, ndërtesa dhe industri.
Aktualisht, rreth 70% e energjisë elektrike në BE prodhohet nga burime të pastra dhe vendase. Megjithatë, elektrifikimi i ekonomisë ka mbetur pothuajse i pandryshuar gjatë dekadës së fundit.
Një nga pengesat kryesore mbetet kostoja. Në shumë vende, energjia elektrike kushton deri në tri herë më shumë se gazi natyror, ndërsa vonesat në lidhjen me rrjetin pengojnë investimet e reja.
Për të ulur kostot, Komisioni propozon që shtetet anëtare të mund të reduktojnë tarifat e rrjetit dhe taksat për kategori të caktuara konsumatorësh dhe për industritë me konsum të lartë energjie.
Paketa synon gjithashtu të korrigjojë situatën ku energjia elektrike tatohet më shumë se gazi natyror.
Parashikohet përshpejtimi i instalimit të matësve inteligjentë dhe përdorimi i fondeve europiane për investime në pompa nxehtësie, automjete elektrike, bateri dhe teknologji të tjera elektrifikimi.
Komisioni vlerëson se kjo strategji mund të krijojë qindra mijëra vende të reja pune dhe të forcojë prodhimin europian të teknologjive të pastra.
Në qendër të planit janë edhe rrjetet elektrike, të cilat konsiderohen një nga pengesat më të mëdha për zhvillimin e industrisë së gjelbër dhe elektromobilitetit.
Komisioni kërkon miratimin e shpejtë të paketës europiane për rrjetet, me qëllim shkurtimin e afateve për lidhjen e projekteve të reja dhe shfrytëzimin më efikas të infrastrukturës ekzistuese.
Në të njëjtën kohë, Brukseli po përgatit reformën më të madhe të Sistemit Europian të Tregtimit të Emisioneve, EU ETS, që nga krijimi i tij në vitin 2005.
Sistemi nuk do të shërbejë vetëm për vendosjen e një çmimi ndaj karbonit, por edhe si mekanizëm për financimin e tranzicionit industrial dhe forcimin e konkurrueshmërisë europiane.
Shtetet anëtare do të detyrohen të përdorin të paktën 50% të të ardhurave nga ankandet e kuotave të emetimeve për projekte që reduktojnë ndotjen në sektorët e përfshirë në sistem.
Komisioni propozon gjithashtu një ulje më graduale të kuotave pas vitit 2030 dhe ruajtjen për një periudhë më të gjatë të ndarjes falas të tyre për industrinë.
Për sektorët e mbuluar nga Mekanizmi i Rregullimit të Karbonit në Kufij, CBAM, heqja e plotë e kuotave falas pritet të shtyhet deri në vitin 2038.
Parashikohet gjithashtu një mbështetje shtesë prej 6 miliardë eurosh për periudhën 2026–2030.
Reforma përfshin masa për stabilizimin e çmimit të karbonit, përdorimin e kufizuar të kredive ndërkombëtare dhe përfshirjen për herë të parë të heqjes së përhershme të karbonit në sistem.
Ndryshimet pritet të prekin edhe aviacionin, transportin detar dhe djegien e mbetjeve.
Greqia, së bashku me Italinë, Poloninë, Bullgarinë, Qipron, Çekinë, Estoninë, Hungarinë, Rumaninë dhe Sllovakinë, kërkon që reforma të përshtatet me kushtet e reja ekonomike dhe gjeopolitike.
Dhjetë vendet nuk e kundërshtojnë rolin e ETS-së, por kërkojnë që zbatimi i tij të mos dëmtojë industrinë, sigurinë energjetike dhe kohezionin social.
Athina kërkon që rregullat e reja të marrin parasysh veçoritë e vendeve ishullore, rëndësinë e transportit detar, varësinë nga importet e karburanteve dhe nevojën për ruajtjen e konkurrueshmërisë industriale.
Në qendër të kërkesave greke janë mbrojtja e familjeve vulnerabël, stabiliteti i çmimeve të karbonit, mbështetja për portet dhe transportin detar, si dhe ruajtja e lidhjeve ajrore dhe turizmit.
Mesazhi kryesor i paketës është se politika klimatike nuk mund të ndahet më nga konkurrueshmëria ekonomike, siguria energjetike dhe politika industriale e Europës.
