Holanda renditet e para në botë për sistemin e pensioneve, e ndjekur nga Danimarka dhe Islanda, sipas indeksit global të publikuar nga Marsh dhe CFA Institute. Ndërkohë, disa nga ekonomitë më të mëdha evropiane përballen me sfida për financimin afatgjatë të pensioneve.
Holanda ka ruajtur vendin e parë në renditjen globale të sistemeve të pensioneve për të katërtin vit radhazi, sipas Marsh CFA Institute Global Pension Index 2026. Vendi mori 85,8 pikë nga 100 të mundshme, i ndjekur nga Danimarka me 84,1 pikë dhe Islanda me 84 pikë.
Të tria vendet evropiane janë ndër gjashtë sistemet pensionale në botë që morën vlerësimin më të lartë. Në këtë kategori përfshihen gjithashtu Singapori, Izraeli dhe Australia.
Indeksi analizoi 55 sisteme të të ardhurave nga pensionet, të cilat mbulojnë rreth 66% të popullsisë së botës. Vlerësimi u mbështet në tri kritere kryesore: mjaftueshmërinë e përfitimeve për pensionistët, qëndrueshmërinë financiare të sistemit dhe integritetin e tij, përfshirë rregullimin, administrimin dhe mbrojtjen e përfituesve.
Pse Holanda kryeson renditjen?
Sipas raportit, sistemi holandez kombinon pensionin shtetëror, që garanton një nivel bazë të ardhurash, me skemat profesionale të pensioneve që mbulojnë shumicën e punonjësve.
Një tjetër element i rëndësishëm është fondi i madh i aseteve të investuara për pensionet e ardhshme, së bashku me mekanizmat e mbikëqyrjes dhe mbrojtjes së anëtarëve.
Megjithatë, edhe Holanda po reformon sistemin e saj. Vendi po kalon nga skemat ku përfitimet përcaktohen kryesisht në bazë të pagës dhe viteve të punës, drejt llogarive individuale të pensionit, ku përfitimet lidhen më drejtpërdrejt me kontributet dhe kthimet nga investimet.
Reforma synon gjithashtu t’i përshtatet më mirë një tregu pune ku njerëzit ndryshojnë më shpesh vendin e punës ose kalojnë në vetëpunësim. Kalimi në sistemin e ri pritet të përfundojë deri në vitin 2028.
Si renditen vendet evropiane?
Indeksi përfshin 19 vende evropiane, përfshirë Turqinë. Pas Holandës, Danimarkës dhe Islandës, në renditje vijnë Suedia, Finlanda dhe Norvegjia.
Më pas renditen Zvicra, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Irlanda, Belgjika, Gjermania, Portugalia dhe Kroacia. Këto vende morën vlerësime B+ ose B, që tregojnë sisteme me struktura të qëndrueshme dhe karakteristika pozitive, por edhe me fusha që kërkojnë përmirësim.
Në kategoritë pasuese, C+ dhe C, përfshihen Spanja, Polonia, Italia dhe Austria. Sipas raportit, këto sisteme kanë elemente pozitive, por përballen edhe me rreziqe dhe mangësi që mund të ndikojnë në efektivitetin dhe qëndrueshmërinë e tyre afatgjatë.
Spanja dhe Franca përballen me sfida financiare
Disa nga sistemet pensionale evropiane ofrojnë përfitime relativisht të larta, por kanë vështirësi për të garantuar financimin e tyre në dekadat e ardhshme.
Spanja ilustron këtë kontrast. Ekonomia e katërt më e madhe e Bashkimit Evropian mori 83 pikë për mjaftueshmërinë e pensioneve, por vetëm 33 pikë për qëndrueshmërinë financiare.
Edhe Franca, ekonomia e dytë më e madhe e BE-së, shënoi rezultate të ndryshme në këto dy drejtime: 85 pikë për mjaftueshmërinë e përfitimeve dhe 49,3 pikë për qëndrueshmërinë.
Austria, Italia dhe Spanja identifikohen në raport si vende me dobësi të konsiderueshme afatgjata në sistemet e tyre pensionale.
Në fund të renditjes evropiane gjendet Turqia, e cila regjistroi rezultatin më të ulët për burimet dhe financimin mes vendeve evropiane të analizuara. Edhe treguesi i qëndrueshmërisë së sistemit të saj është ndër më të ulëtit në Evropë.
Plakja e popullsisë rrit presionin mbi pensionet
Raporti paralajmëron se sistemet pensionale në mbarë botën po përballen me presion në rritje. Njerëzit po jetojnë më gjatë, ndërsa rënia e lindshmërisë po pakëson numrin e personave që hyjnë në tregun e punës dhe kontribuojnë për financimin e pensioneve.
Kjo sfidë është veçanërisht e rëndësishme për sistemet që financojnë pensionet aktuale kryesisht nga kontributet e punonjësve që janë sot në punë, në vend që të mbështeten te fonde të investuara për pensionet e ardhshme të secilit individ.
Graham Pearce, drejtues global për segmentin e skemave të pensioneve me përfitime të përcaktuara në Marsh, tha për Euronews Business se një nga sfidat kryesore për sistemet pensionale pa financim të parapërgatitur është rritja e ndjeshme e numrit të pensionistëve në raport me punonjësit gjatë dekadave të ardhshme.
Edhe drejtues të bankave qendrore evropiane kanë shprehur shqetësime për perspektivën afatgjatë të sistemeve pensionale në ekonomitë më të mëdha të kontinentit.
Raporti nënvizon se sfida për qeveritë nuk është vetëm garantimi i pensioneve të mjaftueshme sot, por edhe sigurimi i burimeve financiare që do t’u mundësojnë brezave të ardhshëm të përfitojnë pensione të qëndrueshme.
