Studiuesit u bëjnë thirrje qeverive evropiane të ndërmarrin masa konkrete për mbrojtjen e shëndetit të gjumit, duke theksuar se problemi nuk mund të zgjidhet vetëm përmes përgjegjësisë individuale.
Gjumi është thelbësor për shëndetin fizik dhe mendor, pasi ndihmon trupin të riparojë indet, trurin të eliminojë mbetjet dhe organizmin të konsolidojë kujtimet. Megjithatë, rritja e temperaturave, përdorimi i teknologjisë dhe puna gjatë gjithë orarit po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë sigurimin e një gjumi cilësor.
Në një studim të botuar në revistën Journal of Sleep Research, studiuesit u bëjnë thirrje qeverive evropiane të trajtojnë faktorët shoqërorë dhe ekonomikë që ndikojnë në pushimin e njerëzve, përmes politikave të koordinuara në shëndetësi, arsim, punësim dhe planifikim urban.
“Po përballemi me një kombinim të shumë sfidave që kërcënojnë shëndetin e gjumit në Evropë”, deklaroi bashkautorja kryesore e studimit, Fran Pilkington-Cheney, pedagoge e Psikologjisë dhe Gjumit në Universitetin Nottingham Trent.
Sipas saj, megjithëse njerëzit e kuptojnë rëndësinë e gjumit, jo të gjithë janë të vetëdijshëm se si ndryshimet klimatike, teknologjia, puna me turne, mjediset urbane dhe informacionet e pasakta ndikojnë në cilësinë e tij.
Temperaturat e larta dhe ndotja urbane, kërcënim për gjumin
Një nga shqetësimet kryesore është rritja e temperaturave gjatë natës. Evropa është kontinenti që po ngrohet më shpejt në botë, ndërsa netët gjithnjë e më të nxehta mund ta pengojnë trupin të ulë temperaturën e tij, duke vonuar rënien në gjumë dhe duke shkaktuar zgjime të shpeshta.
Problemit i shtohen ndotja, zhurmat e trafikut dhe ndriçimi artificial gjatë natës. Ankthi i lidhur me ndryshimet klimatike dhe ngjarjet ekstreme të motit mund të ndikojnë gjithashtu në shëndetin mendor dhe cilësinë e gjumit.
Pasojat nuk prekin të gjithë njësoj. Personat që jetojnë në banesa të paizoluara mirë, familjet që nuk kanë mundësi financiare për pajisje ftohëse dhe njerëzit që jetojnë në ambiente të mbipopulluara përballen me vështirësi më të mëdha për të siguruar kushte të përshtatshme për pushim.
Pajisjet inteligjente mund të shkaktojnë edhe ankth
Aplikacionet dhe pajisjet që monitorojnë gjumin mund të ndihmojnë në identifikimin e problemeve dhe në ndjekjen e pacientëve nga distanca. Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se këto pajisje nuk janë gjithmonë mjaftueshëm të sakta për të diagnostikuar çrregullimet e gjumit.
Përqendrimi i tepruar te rezultatet e matjeve mund të shkaktojë shqetësim dhe ankth. Ky fenomen njihet si “orthosomnia” dhe përshkruan prirjen për t’u fiksuar pas arritjes së rezultateve të përsosura të gjumit.
Edhe trendet në rrjetet sociale, si “sleepmaxxing”, që promovojnë rutina për optimizimin e gjumit, mund t’i shtyjnë njerëzit drejt zakoneve tepër rigoroze, përdorimit të metodave të paprovuara dhe vetëmonitorimit të vazhdueshëm.
Një tjetër shqetësim është përhapja e këshillave shëndetësore të pasakta nga influencuesit dhe mjetet e inteligjencës artificiale, të cilat mund ta vështirësojnë dallimin mes provave shkencore dhe promovimit tregtar.
Puna me turne dhe mesazhet jashtë orarit kufizojnë pushimin
Ekonomia që funksionon 24 orë në ditë ushtron presion të vazhdueshëm mbi gjumin. Punonjësit me turne, personeli shëndetësor, punonjësit e transportit dhe personat me punësim të pasigurt shpesh kanë pak kontroll mbi oraret e tyre.
Sipas vlerësimeve të cituara në studim, rreth 21% e punonjësve në Evropë punojnë me turne. Turnet e natës paraqesin vështirësi të veçanta, pasi ndërhyjnë në ritmin natyror të gjumit dhe zgjimit.
Ndërkohë, puna në distancë dhe mesazhet profesionale pas përfundimit të orarit zyrtar po i mjegullojnë gjithnjë e më shumë kufijtë mes punës dhe jetës personale.
Për këtë arsye, studiuesit kërkojnë mbrojtje më të fortë për punonjësit, orare më të parashikueshme, sisteme më të mira për menaxhimin e lodhjes dhe politika që garantojnë kohë të mjaftueshme për pushim.
Studiuesit kërkojnë veprim të koordinuar
Autorët theksojnë se përmirësimi i gjumit kërkon më shumë sesa këshilla individuale për të fjetur herët apo për të kufizuar përdorimin e telefonit. Nevojiten masa të koordinuara nga institucionet publike, sistemi shëndetësor, punëdhënësit dhe autoritetet përgjegjëse për mjedisin dhe planifikimin urban.
Studimi ngre gjithashtu shqetësime për pabarazitë në aksesin ndaj trajtimit të çrregullimeve të gjumit dhe për nevojën e informimit të publikut mbi bazën e provave shkencore.
“Pa veprime më të gjera dhe të koordinuara, këto presione ka të ngjarë të bëhen edhe më të rëndësishme në vitet e ardhshme”, paralajmëroi Pilkington-Cheney.
Sipas studiuesve, mbrojtja e gjumit duhet të shihet si një çështje e shëndetit publik, e lidhur ngushtë me kushtet e jetesës, organizimin e punës dhe politikat që ndikojnë në mirëqenien e qytetarëve./skyweb.al
