Gjermania ka një nga ritmet më të ngadalta të instalimit të matësve inteligjentë të energjisë (smart meters) në Evropë. Deri në dhjetor të vitit 2025, vetëm 5,5% e familjeve gjermane kishin një matës të tillë, krahasuar me më shumë se 90% në Francë, Itali, Holandë dhe Spanjë, ndërsa mesatarja në Bashkimin Evropian është 63%.
Kjo e bën më të vështirë për Gjermaninë të zhvendosë konsumin e energjisë në periudhat kur energjia e rinovueshme është më e bollshme, duke kontribuar në shpërdorimin e energjisë së prodhuar nga era dhe dielli, si edhe në faktin që gjermanët paguajnë ndër faturat më të larta të energjisë në Evropë.
Sipas të dhënave të fundit nga Energy Institute, vitin e kaluar Gjermania prodhoi për herë të parë më shumë energji elektrike nga era dhe dielli sesa nga lëndët djegëse fosile. Për këtë arsye, zgjidhjet që rrisin fleksibilitetin e rrjetit, si matësit inteligjentë, po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme.
Pse Gjermania nuk ndoqi ritmin e BE-së?
Kur Bashkimi Europian miratoi në vitin 2009 Paketën e Tretë të Energjisë, vendosi si objektiv instalimin e matësve inteligjentë në të gjithë bllokun. Megjithatë, direktiva përfshinte edhe një klauzolë përjashtimi: nëse një shtet anëtar vërtetonte përmes një analize se kostot ekonomike ishin më të larta se përfitimet, ai mund të mos e zbatonte këtë objektiv.
Në atë kohë, debati mbi privatësinë e të dhënave ishte shumë i fortë në Gjermani. Mbledhja e të dhënave shtesë nga brenda banesave shihej si një politikë jopopullore.
Qeveria gjermane ngarkoi kompaninë konsulente Ernst & Young të kryente një analizë kosto-përfitim.
Studimi i vitit 2012 arriti në përfundimin se kostot e instalimit do të ishin më të larta se kursimet që familjet do të përfitonin nga energjia. Ai argumentonte gjithashtu se rrjetet lokale të energjisë nuk ishin të përgatitura për të menaxhuar paqëndrueshmërinë e energjisë së prodhuar nga burimet e rinovueshme, si era dhe dielli, dhe rekomandoi një zbatim gradual të bazuar në treg, në vend të një instalimi të përshpejtuar.
Katërmbëdhjetë vjet më vonë, Gjermania po e rishikon këtë qasje.
Pse tani matësit inteligjentë janë më të nevojshëm?
Zgjerimi i madh i prodhimit të energjisë nga era dhe dielli ka bërë që oferta e energjisë shpesh të tejkalojë kërkesën. Kjo ka sjellë çmime negative të energjisë elektrike në tregun me shumicë, duke ulur interesin për investime të reja në energjinë e rinovueshme.
Njëkohësisht, kjo rrit edhe kostot që lidhen me kufizimin e prodhimit të energjisë. Prodhuesit e energjisë së rinovueshme ose detyrohen të ndalin prodhimin për të shmangur humbjet financiare, ose kompensohen nga qeveria për ta bërë këtë.
Vetëm në vitin 2025, Gjermania shpenzoi rreth 435 milionë euro për të kompensuar prodhuesit e energjisë së rinovueshme që kufizuan prodhimin.
Matësit inteligjentë mund të ndihmojnë që kjo energji e tepërt të konsumohet në vend që të shpërdorohet, ndërsa familjet dhe bizneset do të përfitonin nga tarifa fleksibël dhe energjia me çmim të ulët.
“Është e vështirë t’i nxisësh njerëzit të ndryshojnë kohën e konsumit të energjisë nëse nuk kanë një matës inteligjent,” thotë Jan Rosenow, profesor i Politikave të Energjisë dhe Klimës në Universitetin e Oksfordit.
“Spionagezähler”: A janë matësit inteligjentë një rrezik për privatësinë?
Historia e përdorimit të të dhënave personale për qëllime abuzive në Gjermani ka bërë që qytetarët të jenë veçanërisht të kujdesshëm ndaj ndarjes së informacionit personal. Kjo ka ndikuar edhe në perceptimin për matësit inteligjentë.
“Ka ende shumë skepticizëm, me ose pa të drejtë, lidhur me ndarjen e të dhënave dhe privatësinë,” thotë Rosenow. “Në media u përhapën shumë pretendime se matësit inteligjentë do të përdoreshin për t’ju spiunuar.”
Media publikoi artikuj me tituj si “Spionagezähler” (“matës spiun”) që do të vendoseshin në bodrumet e shtëpive dhe do t’i kthenin qytetarët në “gläserner Mensch”, ose “njerëz transparentë”, duke ushqyer frikën për mbikëqyrje të panevojshme.
A janë të bazuara këto frikëra?
“Në parim, matësit inteligjentë mund të ofrojnë të dhëna shumë të detajuara për konsumin e energjisë elektrike të një familjeje,” shpjegon eksperti i sigurisë kibernetike, profesor Dr. Christoph Sorge nga Universiteti Saarland.
Si mbrohen matësit inteligjentë nga sulmet kibernetike?
Që nga polemikat e vitit 2012, rregulloret për mbrojtjen e të dhënave dhe sigurinë kibernetike janë forcuar ndjeshëm.
Rekomandimet jo të detyrueshme të Bashkimit Evropian për privatësinë e matësve inteligjentë janë zëvendësuar me një kuadër ligjor detyrues.
Përpunimi i paligjshëm i të dhënave të matësve inteligjentë tani dënohet me gjoba të konsiderueshme sipas Rregullores së Përgjithshme për Mbrojtjen e të Dhënave (GDPR).
Ndërkohë, pajisjet që transmetojnë të dhënat e matësve mbulohen nga Akti Evropian për Rezistencën Kibernetike (Cyber Resilience Act), i cili kërkon që produktet të projektohen me masa sigurie që në fazën e ndërtimit dhe të raportojnë detyrimisht incidentet e sigurisë. Për produktet kritike, përfshirë këta matës, zbatimi i plotë i këtyre kërkesave do të jetë i detyrueshëm deri në dhjetor të vitit 2027.
Gjermania ka vendosur masa edhe më të rrepta. Ligji për Operimin e Pikave të Matjes kërkon certifikim të posaçëm sigurie për matësit inteligjentë, ndërsa Zyra Federale për Sigurinë e Informacionit (BSI) kërkon që të dhënat të përpunohen lokalisht dhe të kodohen (enkriptohen), duke bërë që vetëm informacioni i domosdoshëm për faturimin të transmetohet automatikisht.
“Në përgjithësi, sot ekziston një kuadër ligjor mjaft i plotë që kërkon mbrojtje të forta teknike për matësit inteligjentë,” thotë Dr. Sorge. Ai shton se, sipas vlerësimit të tij, “shqetësimet për sigurinë dhe privatësinë nuk janë më një çështje shumë e rëndësishme në ditët e sotme.”
/skyweb.al
