Inteligjenca artificiale po përdoret për të ndihmuar autoritetet shëndetësore në Republikën Demokratike të Kongos të identifikojnë më shpejt zonat me rrezik të lartë dhe të reagojnë ndaj përhapjes së virusit Ebola. Teknologjia po ndihmon në përpunimin e të dhënave të mbledhura nga punonjësit shëndetësorë në terren, duke përshpejtuar analizën e situatës dhe organizimin e ndihmës mjekësore.
Që nga maji, ekipet shëndetësore në vend po përballen me llojin Bundibugyo të virusit Ebola. Punonjësit shëndetësorë vizitojnë banorët në shtëpitë e tyre, japin këshilla, regjistrojnë rastet e shërimit dhe vdekjes, si dhe identifikojnë personat me simptoma të dyshimta, të cilët i referojnë në institucionet shëndetësore.
Të dhënat që më parë regjistroheshin në fletore janë dixhitalizuar dhe analizuar me ndihmën e modelit të inteligjencës artificiale Claude, të zhvilluar nga kompania Anthropic. Në këtë nismë kanë marrë pjesë edhe Koalicioni për Inovacione në Gatishmërinë ndaj Epidemive (CEPI), Zyra Rajonale e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) për Afrikën dhe Instituti Kombëtar i Kërkimeve Biomjekësore të Kongos (INRB).
Sistemi ndihmon në analizimin e informacioneve se kush është infektuar, me kë ka pasur kontakt personi i prekur dhe ku ka qëndruar përpara se të mësonte se ishte infektuar. Përmes përpunimit më të shpejtë të këtyre të dhënave, autoritetet mund të identifikojnë vatra të mundshme të përhapjes së virusit dhe të planifikojnë më mirë shpërndarjen e furnizimeve mjekësore në zonat me rrezik të lartë.
“Një raport mbi situatën përgatitet tani brenda një ore, në vend që të kërkojë një ditë të plotë pune”, deklaroi Marie Roseline Darnycka Belizaire, drejtoreshë për Gatishmërinë dhe Reagimin ndaj Emergjencave në Zyrën Rajonale të OBSH-së për Afrikën.
Sipas saj, inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në vlerësimin më të shpejtë të përhapjes së epidemive dhe në orientimin më të saktë të ndërhyrjeve shëndetësore. Këto përvoja u prezantuan edhe gjatë Samitit Botëror të Shëndetit, ku ekspertët diskutuan mundësitë e përdorimit të teknologjisë në sistemet shëndetësore.
Reagimi i shpejtë është thelbësor gjatë një epidemie. Sa më herët të identifikohen shenjat e një shpërthimi, aq më shumë kohë kanë autoritetet për të organizuar trajtimin e pacientëve, për të siguruar pajisjet e nevojshme dhe për të kufizuar përhapjen e infeksionit. Inteligjenca artificiale mund të përpunojë informacione nga burime të ndryshme dhe t’u ofrojë vendimmarrësve një pasqyrë më të qartë të situatës.
Megjithatë, përdorimi i saj në shëndetësi nuk kufizohet vetëm te menaxhimi i epidemive. Ekspertët vlerësojnë se kjo teknologji mund të ndihmojë në përmirësimin e diagnozave, lehtësimin e detyrave administrative dhe përdorimin më efikas të burimeve të kufizuara. Në të njëjtën kohë, mbeten pyetje të rëndësishme lidhur me besueshmërinë e rezultateve, transparencën e vendimeve të marra nga sistemet e inteligjencës artificiale dhe përfitimet konkrete për pacientët.
Thomas Zapata, drejtor i Akademisë së OBSH-së në Lion të Francës, theksoi se kërkesa për shërbime shëndetësore po rritet në të gjithë botën, ndërsa shumë vende vazhdojnë të përballen me mungesë personeli, kohe dhe pajisjesh.
“Duhet të mendojmë për paradoksin me të cilin po përballemi aktualisht. Në botë kemi më shumë profesionistë shëndetësorë se kurrë më parë dhe teknologji të paprecedentë, por mungesa e punonjësve shëndetësorë mbetet e madhe”, u shpreh Zapata gjatë një diskutimi në Samitin Botëror të Shëndetit.
Sipas tij, inteligjenca artificiale duhet parë si një mjet për të mbështetur sistemet ekzistuese shëndetësore dhe jo si një qëllim në vetvete. Ajo mund të ndryshojë mënyrën se si organizohet kujdesi shëndetësor, por njëkohësisht kërkon përshtatjen e programeve të trajnimit dhe edukimit të vazhdueshëm të personelit mjekësor.
Një nga përfitimet më të rëndësishme është mundësia për të ulur ngarkesën administrative të mjekëve dhe infermierëve, duke u lënë më shumë kohë për t’u përqendruar te pacientët. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në zonat ku personeli shëndetësor punon nën presion të madh dhe duhet të përballojë një numër të lartë rastesh.
Cecilia Mbaca, këshilltare e lartë teknike për shëndetin dhe emergjencat në organizatën humanitare CARE, e cila ka më shumë se 15 vjet përvojë në terren, thekson se inteligjenca artificiale duhet të vlerësohet mbi bazën e përfitimeve konkrete që sjell në praktikën mjekësore.
Sipas saj, pyetjet kryesore janë nëse teknologjia mund të ndihmojë në vendimmarrjen klinike, të marrë përsipër detyrat e përsëritura dhe të përshtatë kujdesin sipas nevojave individuale të pacientëve.
“Nëse inteligjenca artificiale i kryen këto detyra në mënyrë efektive, atëherë mbetet më shumë kohë për aspektet njerëzore të kujdesit: të bëjmë pyetje, të dëgjojmë pacientët, t’i ekzaminojmë dhe t’i referojmë te niveli tjetër i kujdesit”, shpjegoi ajo.
Përvoja në Republikën Demokratike të Kongos tregon se inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet i vlefshëm për reagimin ndaj emergjencave shëndetësore, veçanërisht kur informacioni duhet përpunuar me shpejtësi. Megjithatë, teknologjia nuk mund të zëvendësojë punonjësit shëndetësorë, besimin e komuniteteve dhe kontaktin e drejtpërdrejtë me pacientët. Roli i saj kryesor është të mbështesë profesionistët mjekësorë, në mënyrë që ata të marrin vendime më të informuara dhe të ofrojnë kujdes më të mirë. /skyweb
