Inteligjenca Artificiale (IA) po riformëson tregjet e punës në mbarë botën, duke sjellë sfida dhe mundësi edhe për vende si Shqipëria vë në dukje një studim i fundit i “Ndikimi i IA në Tregjet e Punës” nga Fondacioni Evropian i Trajnimit (ETF).
Për Shqipërinë dhe vendet e Ballkanit Perëndimor, tranzicioni drejt epokës së IA vjen disi më i vështirë se në vende të zhvilluara. Raporti vëren se vendet me të ardhura të mesme ku bën pjesë Shqipëria janë më të ekspozuara ndaj efekteve automatizuese të teknologjive të IA.
Ndryshe nga revolucionet e mëparshme teknologjike që prekën kryesisht punët manuale, IA po godet profesionet që kërkojnë arsim të lartë dhe aftësi njohëse. Kjo do të thotë se sektorët e shërbimeve, administrata dhe punët e zyrave në Shqipëri mund të pësojnë transformime më të mëdha.
Një nga gjetjet kryesore të ETF është se IA tenton të çojë në zhvendosje të detyrave rutinë. Në kontekstin shqiptar, kjo krijon një rrezik për thellimin e pabarazive nëse nuk ndërhyhet me politika të qarta. Punonjësit e rinj, të arsimuar dhe me aftësi digjitale pritet të përfitojnë më shumë, duke përdorur IA si mjet produktiviteti. Nga ana tjetër, punonjësit me kualifikim të ulët ose ata më të vjetër në moshë përballen me rrezikun e intensifikimit të punës dhe humbjes së autonomisë.
Raporti ngre shqetësimin se nëse Shqipëria nuk investon në rritjen e aftësive dhe ri-kualifikimin e forcës së punës, ekziston rreziku që përfitimet e produktivitetit të IA të mbeten të përqendruara në një grup të vogël me njohuri mbi IA.
Një fenomen tjetër i vërejtur është ndikimi te të diplomuarit e rinj. Meqenëse IA është shumë e aftë në detyrat e thjeshta analitike që zakonisht u jepeshin punonjësve të rinj shkalla e karrierës mund të thyhet, vëren studimi. Megjithatë, ekziston edhe mundësia ku IA tu mundësojë punonjësve me më pak përvojë të kryejnë detyra komplekse, duke rritur kështu klasën e mesme.
Për sa i përket kushteve të punës, raporti vëren se përdorimi i menaxhimit algoritmik po shtrihet edhe në vendet e punës tradicionale. Kjo mund të çojë në monitorim më të rreptë dhe rritje të presionit mbi punonjësit. Për tregun shqiptar, ku mbrojtja e punonjësve është ende në proces forcimi, kjo kërkon vëmendje të shtuar nga rregullatorët për të shmangur abuzimet me privatësinë dhe të drejtat e punës.
Studimi vëren se suksesi i Shqipërisë në këtë epokë të re do të varet nga vendimet që merren sot. ETF-së sugjeron aplikimin e një agjende të fortë politikash që përfshin aksesin falas në arsimin digjital./Monitor
