Ministria e Financave ka përmbyllur përgatitjen dhe dorëzimin e paketës së akreditimit për Programin IPARD III, duke shënuar një hap kyç drejt rihapjes së fondeve të Bashkimit Evropian për bujqësinë dhe zonat rurale, pas pezullimit që prej vitit 2023.
Sipas njoftimit zyrtar, dokumentacioni është përgatitur nën drejtimin e Zyrtarit Kombëtar Autorizues dhe strukturave përkatëse, duke përfshirë Drejtorinë Mbështetëse të ZKA-së dhe Drejtorinë e Fondit Kombëtar. Paketa përfshin kërkesën për besimin e detyrave të zbatimit buxhetor, e shoqëruar me prova të detajuara mbi përmbushjen e kritereve të Komisionit Evropian.
Dorëzimi i këtij dokumentacioni hap rrugën për fazën e vlerësimit nga shërbimet e Komisionit Evropian, konkretisht DG AGRI, që pritet të zhvillohet gjatë tremujorit të dytë të vitit. Ky proces do të përfshijë analizë të thelluar të dokumenteve dhe verifikime në terren, përpara vendimit përfundimtar mbi zhbllokimin e fondeve.
Objektivi i qeverisë është që programi IPARD III të hapet gjatë vitit 2026, ndërsa Ministria e Financave thekson angazhimin për përmbushjen e standardeve të kërkuara dhe përthithjen efektive të fondeve, në funksion të rritjes së konkurrueshmërisë në bujqësi dhe zhvillimit rural.
Megjithatë, rikthimi i programit vjen pas një prej skandaleve më të mëdha me fondet e BE-së në Shqipëri. Në korrik 2023, Komisioni Evropian ndërpreu financimin e IPARD II pas dyshimeve për korrupsion, ndërsa hetimet e Zyres Evropiane Kundër Mashtrimit zbuluan shkelje të rënda, përfshirë favorizime dhe ndërhyrje politike.
Në vitin 2024, OLAF identifikoi si të papërshtatshme 33 milionë euro nga fondet e thirrjes së parë dhe të dytë të programit, nga një total prej 94.6 milionë eurosh, ku 71 milionë euro ishin financim i Bashkimit Evropian. Këto zhvillime detyruan Brukselin të kërkojë masa konkrete korrigjuese nga autoritetet shqiptare, përpara çdo rifillimi të financimeve.
Programi i ri IPARD III parashikon një buxhet prej rreth 146 milionë eurosh, rreth 55% më i lartë se IPARD II, nga të cilat 112 milionë euro janë kontribut i BE-së. Ndryshe nga faza e mëparshme, IPARD III do të përfshijë 9 masa financimi, krahasuar me vetëm 3 masa që kishte programi i mëparshëm.
Rihapja e këtij programi do të varet tashmë nga vlerësimi i plotë i Komisionit Evropian, i cili pritet të vendosë nëse masat e marra nga Shqipëria janë të mjaftueshme për të shmangur përsëritjen e abuzimeve që çuan në ngrirjen e fondeve.
