Këshilli i Ministrave ka miratuar ndërtimin e tre centraleve të reja fotovoltaike në vend, me një kapacitet total të instaluar prej 174 megavatësh. Projektet do të zhvillohen në Savër të Lushnjës, në Sarandë dhe në Poliçan, ndërsa kompanitë përfituese do të kenë të drejtën e shfrytëzimit të tyre për 49 vjet.
Sipas vendimeve të miratuara në mbledhjen e datës 20 maj 2026, centralet nuk janë objekt koncesioni dhe nuk përfitojnë nga masat mbështetëse. Ato do të ndërtohen nga shoqëritë “3X ENERGY”, “PARK SOL ENERGY” dhe “X ONE”, të cilat kanë detyrimin t’i realizojnë projektet, të pajisen me lejet përkatëse të ndërtimit dhe t’i vendosin impiantet në operim brenda 36 muajve nga hyrja në fuqi e vendimeve.
Centrali më i madh do të ndërtohet në fshatin Savër, në njësinë administrative Lushnjë, Bashkia Lushnjë, Qarku Fier. Projekti do të zhvillohet nga shoqëria “3X ENERGY”, me NIPT M53804401H, dhe do të ketë kapacitet të instaluar 70 megavat. Vendndodhja e centralit është përcaktuar në zonën kadastrale 3268.
Projekti i dytë do të ndërtohet në Sarandë, në zonën kadastrale 2806, nga shoqëria “PARK SOL ENERGY”, me NIPT M24603401S. Ky central fotovoltaik do të ketë kapacitet të instaluar 50 megavat dhe do të ngrihet në njësinë administrative Sarandë, Bashkia Sarandë, Qarku Vlorë.
Ndërkohë, projekti i tretë do të zhvillohet në Bashkinë Poliçan, në Qarkun Berat, nga shoqëria “X ONE”, me NIPT M17925505T. Centrali fotovoltaik do të ketë kapacitet 54 megavat dhe do të vendoset në zonat kadastrale 3572, 3584 dhe 3619, në njësinë administrative Tërpan.
Të tre kompanitë kanë detyrimin të raportojnë çdo tre muaj pranë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë dhe Agjencisë Kombëtare të Burimeve Natyrore për ecurinë e ndërtimit të centraleve. Këto institucione do të ushtrojnë mbikëqyrje periodike gjatë fazës së ndërtimit, vënies në punë dhe operimit, për të verifikuar nëse punimet, cilësia, konformiteti dhe operimi janë në përputhje me programin dhe dokumentacionin e projektit.
Një tjetër detyrim i rëndësishëm për kompanitë lidhet me sigurimin e kontratës. Para nënshkrimit të kontratës me ministrinë, secila prej tyre duhet të dorëzojë sigurimin e kontratës në një vlerë jo më të ulët se 5% e vlerës së investimit. Në kontratë do të përcaktohen të drejtat dhe detyrimet e palëve, penalitetet në rast mosrealizimi dhe çështjet e tjera që lidhen me zbatimin e projekteve.
Kompanitë do të kenë gjithashtu detyrimin t’i japin falas ministrisë përgjegjëse për energjinë, në formë royalty, 2% të sasisë vjetore të energjisë elektrike të prodhuar. Kjo sasi mund të konvertohet edhe në vlerë monetare dhe, në këtë rast, shuma duhet të derdhet tërësisht në buxhetin e shtetit.
Vendimet parashikojnë edhe mundësinë që, sipas rastit dhe në përputhje me legjislacionin në fuqi, një pjesë e prodhimit të këtyre burimeve gjeneruese t’i shitet furnizuesit publik.
Miratimi i këtyre tre projekteve vjen në një periudhë kur sektori i energjisë në vend po orientohet gjithnjë e më shumë drejt prodhimit nga burime të rinovueshme, veçanërisht nga dielli. Shqipëria, tradicionalisht e varur nga prodhimi hidroenergjetik dhe nga kushtet hidrike, po shton kapacitetet fotovoltaike si një mënyrë për të diversifikuar burimet e prodhimit dhe për të ulur varësinë nga importet në periudhat e thata.
Në total, tre centralet e miratuara pritet të shtojnë 174 megavat kapacitet të ri të instaluar në sistemin energjetik shqiptar, nëse projektet realizohen brenda afateve dhe sipas kushteve të përcaktuara në vendimet e qeverisë. /skyweb.al
