Qendra e Shqipërisë po shfaqet si zona më e goditur nga vala e të nxehtit që ka përfshirë Europën, me temperatura maksimale që, sipas hartës së publikuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), i përkasin kategorive më të larta të rrezikut, mbi 35 gradë Celsius dhe në disa zona pranë kufirit të 40 gradëve.
Hartat më të fundit të OBSH-së për temperaturat maksimale në Rajonin Europian, të bazuara në të dhënat e 23 qershorit 2026, tregojnë se Shqipëria renditet mes vendeve më të nxehta të kontinentit. Ndërsa zonat bregdetare dhe ato malore paraqiten me temperatura disi më të moderuara, pjesa qendrore e vendit, që përfshin rajonet e Tiranës, Elbasanit, Fierit dhe Lushnjës, është e mbuluar nga ngjyrat portokalli të errët dhe të kuqe, të cilat në hartën e OBSH-së përfaqësojnë temperaturat më të larta.
Interpretimi i hartës tregon se Shqipëria ndodhet në të njëjtin brez të nxehtësisë me pjesë të Greqisë, Italisë jugore dhe Ballkanit jugor, ndërsa vetëm zona të Spanjës, Francës jugore dhe disa pjesë të Turqisë paraqiten me intensitet edhe më të lartë.
Europa po digjet
Sipas raportit të OBSH, vala e të nxehtit që po përfshin Europën po lë pasoja të rënda. Njerëzit po hasin vështirësi për të fjetur. Repartet e urgjencës po mbushen me pacientë, ndërsa shërbimet e ambulancës po regjistrojnë numër rekord thirrjesh. Në Francë, thirrjet për urgjencë mjekësore janë rritur deri në 50% në disa qytete. Në Londër, java e kaluar shënoi numrin më të lartë të thirrjeve për raste kërcënuese për jetën që shërbimi i ambulancës ka regjistruar ndonjëherë brenda një dite të vetme. Sistemi spanjoll i monitorimit të vdekshmërisë ka vlerësuar tashmë mbi 300 vdekje të tepërta të lidhura me të nxehtin brenda vetëm pak ditësh. Italia raportoi pesë viktima në 24 orë.
Europa po ngrohet me një ritëm më shumë se dy herë më të shpejtë se mesatarja globale. Valët e të nxehtit nuk janë më ngjarje të rralla apo të pazakonta. Ato janë shndërruar në kriza të përsëritura, që po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, më intensive dhe zgjasin më shumë. Çdo verë që nuk përgatitemi për to, paguhet me jetë njerëzish.
Megjithatë, ka një arsye për optimizëm: masat parandaluese funksionojnë. Kjo dihet sepse rezultatet mund të maten. Vlerësimet tregojnë se numri i vdekjeve të lidhura me të nxehtin në Europë gjatë vitit 2023 do të kishte qenë rreth 80% më i lartë nëse nuk do të ishin zbatuar masat e përshtatjes që janë tashmë në fuqi. Për personat mbi moshën 80-vjeçare, numri i viktimave mund të kishte qenë dyfish më i lartë. Planet e veprimit për mbrojtjen e shëndetit nga të nxehtit, sistemet e paralajmërimit të hershëm, hapësirat për freskim dhe mbështetja për grupet më të rrezikuara nuk janë thjesht procedura administrative. Ato po shpëtojnë jetë çdo ditë dhe duhet të zbatohen më gjerësisht në të gjithë Rajonin Europian.
Çfarë mund të bëni sot, sipas OBSH
Nëse nuk keni kondicioner – dhe shumica e njerëzve në Europën Veriore nuk kanë – këshillat janë të thjeshta dhe me kosto të ulët. Mbani të mbyllura perdet dhe grilat gjatë ditës për të penguar hyrjen e nxehtësisë. Hapni dritaret gjatë natës, kur temperaturat bien. Pini ujë përpara se të ndieni etje dhe shmangni pijet me sheqer, alkoolin dhe pijet me kafeinë. Evitoni ekspozimin në diell gjatë orëve të mesditës. Gjithashtu, kontaktoni fqinjët dhe të afërmit e moshuar. Një telefonatë nuk kushton asgjë, por mund të shpëtojë një jetë. Rreth 60% e pacientëve të shtruar në spital pas vizitave në urgjencë gjatë kësaj vale të të nxehtit janë persona 75 vjeç e lart. Shumë prej këtyre shtrimeve mund të ishin parandaluar.
Çfarë po bëjnë qytetet dhe qeveritë – dhe çfarë duhet bërë më tej
Sipas OBSH-së, disa vende dhe qytete po tregojnë se si duket një përgatitje e mirë. Barcelona ka zgjeruar këtë verë rrjetin e strehëve klimatike në më shumë se 500 hapësira, përfshirë biblioteka, qendra komunitare, parqe dhe farmaci. Parisi ka aktivizuar regjistrin për kontrollin e mirëqenies së të moshuarve dhe personave në nevojë, ndërsa ka kufizuar shitjen publike të alkoolit për të ulur presionin mbi shërbimet e urgjencës. Italia ka vendosur kufizime për punën në ambient të hapur gjatë orëve më të nxehta të ditës në disa rajone, duke parashikuar edhe skema kompensimi që punëtorët të mos humbasin të ardhurat. Këto janë vetëm disa shembuj të masave praktike dhe të zbatueshme në shkallë të gjerë. Çdo qytet në Europë duhet të ketë një plan të ngjashëm.
Edhe spitalet po përballen me presion të jashtëzakonshëm, jo vetëm për shkak të rritjes së numrit të pacientëve, por edhe nga vetë temperaturat ekstreme. Sistemet e ftohjes po dështojnë, pajisjet mjekësore po shfaqin probleme funksionimi, ndërsa stafi shëndetësor po punon i rraskapitur, pasi temperaturat gjatë natës nuk bien mjaftueshëm për të siguruar pushim normal. Në disa raste, repartet spitalore janë përshkruar si të papërshtatshme për të ofruar shërbimin e nevojshëm në kushte të tilla./Monitor
