Vendi i propozuar për të pritur samitin e NATO-s vitin e ardhshëm nuk ka treguar përparim të besueshëm drejt objektivit të ri të aleancës për shpenzimet e mbrojtjes prej 5% të PBB-së.
Pozicioni i Shqipërisë si vend pritës i samitit të NATO-s vitin e ardhshëm është vënë në pikëpyetje për shkak të dështimit të vendit për të përmbushur objektivat kryesore të shpenzimeve në mbrojtje. Euronews.com raportoi më herët se drafti i deklaratës përfundimtare të samitit të javës së ardhshme në Ankara nuk përmend mbajtjen e samitit të ardhshëm në Shqipëri, megjithëse vendndodhja ishte njoftuar më parë.
Mospërfshirja e këtij elementi në deklaratën përfundimtare të samitit është një veprim i qëllimshëm nga zyrtarët e NATO-s për t’i bërë presion Shqipërisë që të ndërmarrë hapa konkretë.
Një burim i NATO-s konfirmoi të mërkurën se situata nuk ka ndryshuar dhe se aleanca po i dërgon një “mesazh të fortë” Tiranës se vendi mund ta humbasë të drejtën për të pritur samitin, nëse nuk “rrit përpjekjet dhe nuk shton shpenzimet”. Vendet anëtare të NATO-s ranë dakord në samitin e vitit të kaluar në Hagë që të rrisin ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen në 5 për qind të PBB-së deri në vitin 2035. Megjithatë, me shpenzimet aktuale prej rreth 1.49 për qind të PBB-së, Shqipëria mbetet shumë larg edhe objektivit fillestar të NATO-s prej 2 për qind.
Shqipëria nuk është e vetmja në këtë situatë. Edhe Sllovenia dhe Çekia janë identifikuar si vende që nuk po japin kontributin e duhur për forcimin e mbrojtjes kolektive. Edhe pse të dyja u renditën në raportin e NATO-s për vitin 2025 si vende që kishin arritur pragun prej 2 për qind të PBB-së për mbrojtjen, burime të NATO-s i kanë thënë Euronews se këto shifra nuk ishin të sakta.
Shtetet e Bashkuara kanë kritikuar aleatët që i konsiderojnë si të vonuar në rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe kërkojnë prova se vendet janë në një rrugë “të besueshme” për të arritur objektivin prej 5 për qind brenda afatit të rënë dakord.
Vendet evropiane nuk mund të vazhdojnë më të “përfitojnë falas” nga arkitektura e mbrojtjes, deklaroi të mërkurën ambasadori i SHBA-së në NATO, Matthew Whitaker, duke u ankuar për “përfitimin në kurriz të taksapaguesve amerikanë, gjë që ka ndodhur nga disa vende të aleancës së NATO-s.”
Të 32 vendet aleate do të mblidhen në Ankara për samitin vjetor të organizuar nga Turqia, i cili do të mbahet nga 7 deri më 9 korrik. Presidenti amerikan Donald Trump konfirmoi javën e kaluar se do të marrë pjesë, ashtu si edhe Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio.
Në samit do të marrë pjesë gjithashtu edhe Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, si dhe liderët e Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Bahreinit. /skyweb.al
